پیام تسلیت آیت الله فقیهی در پی درگذشت حضرت آیت الله حسن زاده آملی

, ,

 

بسم الله الرحمن الرحیم
العلماء باقون مابقی الدهر، اعیانهم مفقوده و امثالهم فی القلوب موجوده

رحلت عالم جلیل القدر و علامه ذوفنون، آیت الحق حضرت آیت‏‌الله حاج حسن حسن‌زاده آملی طاب ثراه موجب تأثر و تألم فراوان گردید.
آن عالم مهذب و بقیت السلف، سالکی واصل در طریق معنویت، دانشمندی وارسته در علوم حوزوی و دانشمندی جامع در ریاضیات و نجوم و ادبیات بودند.
بیشک آثار بجای مانده از ایشان که عمر پربرکت خود را وقف ترویج و تبیین فرهنگ و معارف اسلامی، تربیت شاگردان و انجام فعالیت‌های متنوع علمی و فرهنگی کرد، مطمح نظر اندیشمندان حوزوی و غیر حوزوی و همه رهجویان چشمه زلال عرفان اسلامی خواهد بود.
اینجانب این فقدان مولمه را به  محضر قدسی حضرت بقیه الله الاعظم (عج)، مقام معظم رهبری، مراجع عظام تقلید، حوزه‌های مقدسه علمیه، شاگردان و علاقه‌ مندان همچنین بیت مکرّم آن فقید سعید و بویژه مردم خطه عالم پرور مازندران تسلیت می‌گویم و در ایام اربعین سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام حشر با ائمه هدی و رحمت و غفران الهی برای ایشان مسالت میکنم.

محسن فقیهی
۱۴۰۰/۶/۴



آیت الله فقیهی: نعمت ولایت دلیل برتری امت اسلامی بر سایر امت ها

,

 خداوند با وجود نعمت ولایت، انبیاء، رسول خدا(ص)، ائمه معصوم علیهم السلام و فقهای امت اسلامی را بر سایر امت ها الگو و برتر قرار داده است.

آیت الله فقیهی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، ضمن تبریک ایام عید سعید غدیر خم و دهه ولایت و امامت، گفت: خداوند نعمت های زیادی به انسان داده است، اما آن نعمتی که شایسته بیشترشکرگزاری و یادآوری از طرف خداوند می باشد، نعمت ولایت است.

عضو جامعه مدرسین حوزه ادامه داد: خداوند در آیات قرآن کریم از نعمت ولایت به عنوان نعمتی یاد می کند که شایسته شکر بوده و مایه فخر امت های برخوردار از این نعمت بر سایر امت ها می شود.
این استاد حوزه افزود: در آیات قرآن کریم خداوند از بنی اسرائیل می خواهد که یکی از نعمت هایش را که خاص و منحصر به فرد است، یاد کنند و خداوند این نعمت را نعمت ولایت می داند و می فرماید، اگر خداوند موسی (ع) را برای شما قوم بنی اسرائیل به پیامبری انتخاب نمی کرد، در ضلالت و گمراهی آشکار بودید و آنچه مایه برتری شما قوم بنی اسرائیل بر جهانیان در طول تاریخ شده وجود پیامبران زیاد و نعمت ولایت است.

نعمت ولایت

آیت الله فقیهی بیان داشت: خداوند با وجود نعمت ولایت، انبیاء، رسول خدا(ص)، ائمه معصوم علیهم السلام و فقها امت اسلامی را بر سایر امت ها الگو و برتر قرار داده و امت بنی اسرائیل تنها از یک جهت طبق رهنمود علامه طباطبایی بر سایر امت ها برتری دارند و آن نعمت برخورداری از وجود پیامبران زیاد و معجزات فراوان است.

عضو جامعه مدرسین حوزه اضافه کرد: در آیات قرآن کریم یکی دیگر از صفت هایی که برای متقین یاد شده علاوه بر ولایت مداری، نعمت یقین به ملاقات پروردگار است. در این خصوص در آیات قرآن از صفت ظن یاد شده که به معنای گمان است و عده ای از مفسران صفت ظن را در قرآن به معنای گمان ترجمه کرده اند، ولی علامه طباطبایی می فرمایند در این جا ظن به معنای همان گمان است، ولی این ظن مقدمه یقین است و انسان ابتدا در چیزی شک می کند و پس از آن در همان چیز به مرور زمان به یقین می رسد.

وی افزود: همچنین در خصوص یقین به ملاقات خداوند بیان شده که منظور از این یقین ملاقات خداوند در قیامت است، اما علامه طباطبایی می فرماید، منظور از ملاقات خداوند در این آیات ملاقات خداوند در همین دنیا است و عده ای در همین دنیا هستند که به واسطه کنار گذاشتن منیت خود تمام دنیا را تفسیر خدا دیده و با دنیا در وحدت کامل قرار گرفته اند و در همین دنیا به ملاقات خداوند نائل شده اند، البته ملاقات و دیدار خداوند به معنای ملاقات خدا با چشم سر نیست، چون دیدن خداوند با چشم سر محال است، بلکه منظور از ملاقات خداوند درک حضور خداوند با تمام وجود در این دنیا است.

آیت الله فقیهی گفت: در زندگی عادی هم برای ما لحظاتی پیش آمده که در امتحانات و ابتلاها با تمام وجود حضور خداوند و حمایت و ولایت ایشان را درک کرده ایم که منظور از این ملاقات همین درک حضور خداوند با تمام وجود است.



مصاحبه آیت الله فقیهی با خبرگزاری مهر پیرامون واقعه غدیر خم

,

خبرگزاری مهر -گروه دین و آئین- فاطمه علی آبادی‌: امروز ۱۸ ذی‌الحجه سالروز عیدالله الاکبر، عید سعید غدیر خم است. به همین مناسبت با آیت الله محسن فقیهی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به گفتگو نشستیم.

آیت الله محسن فقیهی در گفتگو با خبرنگار مهر، عید غدیر را بالاترین و برترین عید مسلمانان دانست و اظهار داشت: این عید بزرگ از جنبه‌های مختلف مورد توجه، تحلیل و تفسیر قرار گرفته است اما مسأله امامت و رهبری جامعه اسلامی را بایست در زمره مهمترین وجوه این پدیده تاریخی دانست. خداوند در روز غدیر سخن از اکمال دین، اتمام نعمت و مأیوس شدن دشمنان را مطرح می‌کند. شاید این پرسش به ذهن آید که تا پیش از غدیر، مناسک، فرایض و دستورات شرع در جامعه اسلامی مورد توجه مسلمانان قرار می‌گرفت پس چه امری به دین اضافه شده که دین اسلام را کامل کرده است؟ در غدیر خم، تکلیف امت اسلامی در عرصه هدایت و حکومت به روشنی مشخص شده است. پیامبر اکرم (ص) با اعلام جانشینی امیرالمومنین، مسأله رهبری جامعه اسلامی و استمرار خط ولایت و امامت را طرح کردند و همین امر نیز سبب شد تا آیه «اَلْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دیناً» بر پیامبر نازل شود. در این نوشتار به رمزگشایی از واقعه غدیر از منظر مدیریت جامعه اسلامی خواهیم پرداخت.

غدیر خم؛ الگوی جامعه‌سازی اسلامی

این عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه غدیر خم را الگوی جامعه سازی اسلامی بیان و عنوان کرد: باید توجه داشت که غدیر تنها یک رخداد تاریخی نیست بلکه یک نگرش است. تحلیل تاریخی صرف از غدیر خم سبب می‌شود تا ابعاد مختلف این واقعه عظیم، مورد غفلت قرار گیرد. آنچه که در غدیر اهمیت دارد، منطق نهفته در کیفیت ابلاغ و اجرای دستورات الهی از سوی پیامبر است؛ منطقی که با خود خط‌مشی جامعه اسلامی را مشخص می‌کند. بنابر آموزه‌های اسلام، مسیر رشد و سعادت جامعه و افراد، زمانی امکان‌پذیر است که علاوه بر حاکمیت ارزش‌های اسلامی، راهبری و مدیریت جامعه نیز در اختیار حاکمان صالح، مدیر و مدبّر، زمان‌شناس، بصیر و امین باشد. غدیر خم نشان می‌دهد که مسأله مدیریت و رهبری در نظام و جامعه اسلامی در متن توجه آموزه‌های دین و شرط اکمال و اتمام دین است. لذا یکی از وجوه غدیر خم مسأله جامعه‌سازی اسلامی است.

مردم و دخالت در امر حکومت‌

وی با بیان اینکه غدیر خم نه فقط یک مناسبت مذهبی بلکه همچنین عید سیاست و عید مشارکت و دخالت مردم در امر حکومت است، گفت: مقام معظم رهبری نیز با اشاره به این بعد از غدیر می‌فرماید: «در نظام اسلامی، هر کس متدیّن به عقیده و شریعت اسلام است، در امر حکومت دارای مسؤولیت است. هیچکس نمی‌تواند خود را از موضوع حکومت کنار بکشد. هیچکس نمی‌تواند بگوید: «کاری انجام می‌گیرد؛ به من چه!؟» در موضوع حکومت و مسائل سیاسی و مسائل عمومی جامعه در نظام اسلامی، «به من چه» نداریم! مردم برکنار نیستند. بزرگترین مظهر دخالت مردم در امور حکومت، غدیر است. خودِ غدیر این را به ما آموخت و لذاست که عید غدیر، عید ولایت است، عید سیاست است، عید دخالت مردم در امر حکومت است.

بزرگترین مظهر دخالت مردم در امور حکومت، غدیر است. خودِ غدیر این را به ما آموخت و لذاست که عید غدیر، عید ولایت است، عید سیاست است، عید دخالت مردم در امر حکومت است

غدیر و انتظارات از حکومت

آیت الله فقیهی در ادامه از دیگر وجوه غدیر خم را نحوه انتظار مردم از جامعه و حکومت اسلامی دانست و تصریح کرد: اگر غدیر خم را یک نگرش بدانیم که با رهبری جامعه اسلامی پیوند دارد، در آن صورت سوی دیگر این پیوند، مردم و انتظارات آنها از حکومت اسلامی است. در نگاه اسلام به حاکمیت و حکومت، رابطه دولت ملت به رابطه امام امت تغییر شکل می‌دهد. در ماجرای غدیر خم، پیامبر مأمور ابلاغ حکم پذیرش ولایتعهدی امیرالمومنین علی (ع) به مسلمانان و مردم نیز به عنوان امت، ملزم به بیعت با امام خود شدند.

این عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه با تاکید بر اینکه رابطه امام امت ربط وثیقی با انتظار مردم از حکومت اسلامی دارد، ابراز کرد: اگر دایره حکومت و حکمرانی تنها به تأمین نیازهای اولیه انسان‌ها نظیر خوراک، پوشاک، مسکن و در یک کلام «نیازهای مادّی انسان‌ها» محدود شود، در آن صورت هر حکومتی که این نیازها را بهتر برطرف کند، کارآمدی و مشروعیت خود را در برابر سایر شیوه‌های حکمرانی به اثبات می‌رساند. اگر انتظار امت از امام و حکومت به پاسداری و پرستاری در نیازهای مادّی محصور شود (همانگونه که انسان متمدن امروز از حکومت چنین انتظاراتی دارد) در آن صورت مفهوم ولایت‌پذیری که در بطن حادثه غدیر خم نهفته را به درستی نشناختیم.

وی افزود: با آنکه حکومت اسلامی موظف به تأمین نیازهای مادی افراد جامعه است اما همزمان وظیفه پاسخگویی به نیازهای معنوی جامعه را نیز به عهده دارد. انسان نیز اگر هویت خود را در چهارچوب نیازهای مادّی تعریف نکرده و توجه به معنویت و نیازهای معنوی را در کنار نیازهای مادی مطمح نظر قرار دهد، در آن صورت همسو با افزایش سطح رفاه اجتماعی، اقتصادی و … به ارتقای سطح سلامت معنوی و روانی جامعه نیز توجه می‌کند، در آن صورت است که بشر می‌فهمد که چه در تنهایی و چه در روابطش، نیازمند به حکومت و حاکمیت اسلامی است و این راز اکمال و اتمام دین در غدیر خم است.

آیت الله فقیهی در پایان تاکید کرد: غدیر خم حاوی این پیام است که حکومت‌ها نه تنها برای نیازهای مادی که نیازهای معنوی افراد جامعه نیز می‌بایست طرح و برنامه داشته باشند و تنها کسانی می‌توانند راهبری و رهبری امت اسلامی را به عهده بگیرند که شناخت و آگاهی کاملی از انسان، ظرفیت‌ها، توانایی‌ها و نیازهای آن داشته باشند و این امر نیز منحصر به امامان معصوم (علیهم السلام) یا جانشینان ایشان در عصر غیبت است. امام خمینی ره با ارائه صورت‌بندی کامل و جامع از نظریه ولایت فقیه و طرح نظریه حکومت اسلامی، پیوند و استمرار میان حکومت با ولایت را به اثبات رساندند. امید است که مسؤولان نظام اسلامی با الگوپذیری از سلوک امامان معصوم (ع) و تبعیت از فرامین مقام معظم رهبری، زمینه هرچه بیشتر بالندگی جامعه اسلامی و اهتزاز پرچم امیرالمومنین در سراسر جهان را فراهم آورند.



پیام تسلیت حضرت آیت الله محسن فقیهی در پی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین اقبالیان

, ,

⚫️ پیام تسلیت حضرت آیت الله #محسن_فقیهی در پی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین #اقبالیان

بسم الله الرحمن الرحیم
انا لله وانا الیه راجعون
درگذشت روحانی مبارز و انقلابی، حضرت حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ ابوالقاسم اقبالیان(طاب ثراه) که در دوران انقلاب و مبارزه علیه رژیم ستمشاهی نقش فعالی داشتند موجب اندوه فراوان گردید.
این فقید سعید عمر با برکت خویش را در راه نشر و ترویج معارف اهل بیت علیهم السلام و خدمات انقلابی و سیاسی در عرصه های گوناکون سپری کرده و در مقاطع حساس انقلاب اسلامی و پیروزی آن حرکت بزرگ در قم حضور پر رنگی داشته اند.
این روحانی مجاهد در طول دوران دفاع مقدس نقش فعال داشته و در این راه ارزشمند مفتخر به مقام والای جانبازی شدند و تا آخرین لحظات عمر خویش در راه دفاع از اسلام، انقلاب و ولایت و رهبری ثابت قدم ماند.
مسولیت بسیج سپاه قم در دوران دفاع مقدس از جمله کارنامه های درخشان و کارآمد این روحانی فداکار است.
از ویژگی های برجسته اخلاقی این روحانی مجاهد دوران انقلاب، اخلاص، تابعیت محض از امام و رهبری، شجاعت و تواضع بود.
اینجانب این ضایعه را به عموم دوستداران و ارادتمندان انقلاب و رهبری و بیت مکرم و محترم ایشان تسلیت عرض نموده و از درگاه خداوند متعال علو درجات را برای آن مرحوم و صبر و سلامتی برای بازماندگان محترم مسألت دارم.
ان شاءالله روح این روحانی مجاهد قرین رحمت الهی و محشور با اولیاء ابرار گردد.

محسن فقیهی
۱۴۰۰/۴/۲۶

———————————————————–
کانال در محضر آیت الله محسن فقیهی
@mohsenfaghihi



یادداشت آیت الله فقیهی در وطن امروز : رهبر انقلاب، سکاندار نهضت علمی کشور

, ,
آیت‌الله محسن فقیهی*: در میان تمام ادیان، شاید هیچ دینی به اندازه اسلام بر مسأله علم و دانش تاکید نورزیده است. از آغازین روزهای جوانه زدن اسلام در جزیره..‌العرب، پیامبر اکرم(ص) همسو با تبلیغ دین اسلام و دعوت مردم به توحید و یکتاپرستی، به ترویج فرهنگ علم‌آموزی در جامعه اسلامی و زدودن خرافات و جهالت‌ها در حجاز روی آوردند. به تدریج با گسترش مرزهای سرزمین‌های اسلامی و تعامل مردمان جزیره..‌العرب با اقوام دیگر کشورها، زمینه برای تبادلات علمی و فرهنگی و آغاز تمدن اسلامی فراهم آمد. قرآن کریم در آیات فراوانی به اهمیت علم و دانش اشاره می‌کند. در احادیث اسلامی نیز «علم‌آموزی» از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. احادیث باب علم و تشویق اسلام به علم‌آموزی تا اندازه‌ای است که در کتب حدیثی شیعه، باب مخصوصی برای «علم» ایجاد شده است، به‌عنوان نمونه، کتاب گرانسنگ اصول کافی با «کتاب العلم و الجهل» آغاز می‌شود. در احادیث معصومین علیهم‌السلام نیز همواره جوانان به علم‌آموزی دعوت شده‌اند. در حدیثی از امام صادق علیه‌السلام آمده است: «لَستُ اُحِبُّ أن أری الشّابَّ مِنکُم إلاّ غادیا فی حالَین: إمّا عالِما أو مُتَعَلِّما» (دوست ندارم جوان شما را جز در ۲ حال ببینم: دانشمند یا دانش‌آموز). توصیه پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین علیهم‌السلام در ترویج فرهنگ علم‌آموزی در میان مسلمانان، منحصر به توصیه‌های اخلاقی نیست بلکه امامان معصوم، خود بر تربیت شاگردان همت گماردند. بدیهی است اگر فردی خود زندگی عالمانه نداشته باشد، تشویق به علم‌آموزی در دیگران موثر نخواهد بود، از این رو است که پیامبر اسلام مدینه علم بوده و حضرت امیرالمومنین علیه‌السلام را باب آن معرفی می‌کنند. حضرت زهرا سلام‌الله علیها معارف بلند توحیدی را در اوج فصاحت و بلاغت بیان می‌کنند. امام پنجم شیعیان به «باقرالعلوم» یعنی شکافنده دانش‌ها ملقّب هستند. امام صادق(ع) بیش از ۴هزار شاگرد را تربیت کرده‌اند. امام رضا علیه‌السلام به «عالم آل‌محمد» مشهور هستند. این شاخصه‌ها نشان‌دهنده آن است که اگر جامعه‌ای بخواهد اسلامی باشد، باید فرهنگ علم و علم‌آموزی را در جامعه نهادینه کند.  علمای اسلام که خود ورثه و جانشینان انبیا هستند، در طول بیش از هزار سال، سکانداران علم در جهان اسلام بودند و حوزه‌های علمیه، وظیفه تربیت عالمان دینی را بر عهده داشته‌اند، از این رو بی‌جهت نیست که علمای بزرگی در علوم مختلف اسلامی از فقه، تفسیر، کلام، فلسفه تا طب و ریاضیات و نجوم و… در جهان اسلام به چشم می‌خورد. اگر فرهنگ «تعلیم و تعلم» که امام خمینی(ره) آن را عبادت برشمردند، در جامعه‌ای رشد یابد، آن جامعه به کمال و سعادت خواهد رسید.
تا پیش از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، نه شاه و درباریان و نه عموم مردم از وضعیت مناسب تحصیلی برخوردار نبودند. شرایط و زمینه‌های لازم برای تحصیل جوانان و دسترسی آسان آحاد جامعه به تحصیل و فراگیری دانش، چندان میسر نبود. با پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی، نهضت علمی در کشور شتاب گرفت، چه آنکه حضرت امام به عنوان بالاترین مسؤول کشوری در علوم مختلف از فقه و اصول تا تفسیر و عرفان و فلسفه، مجتهدی صاحب‌نظر و عالمی کم‌نظیر بودند. این نهضت عظیم علمی نیز پس از رحلت امام با سکانداری مقام معظم رهبری ادامه پیدا کرد. مقام معظم رهبری به گواه موافقان و مخالفان، در طول زعامت و رهبری جامعه اسلامی ایران، همواره بر مسأله حمایت از جنبش نرم‌‌افزاری و تولید علم تاکید داشته‌اند. ایشان به مناسبت‌های مختلف، لازمه پیشرفت و توسعه کشور را حمایت از نخبگان و جوانان این مرز و بوم دانسته و اقتدار سیاسی، اقتصادی، نظامی و… را مرهون پیشرفت و اعتلای فرهنگ علم و علم‌آموزی در کشور می‌دانند. مقام معظم رهبری حمایت از جوان ایرانی و اعتماد و باور به نخبگان جوان این مرز و بوم را نه در مقام سخن بلکه در عرصه عمل نیز به تصویر کشیدند.
در شرایطی که کشورهای استکباری با انحصارطلبی و تحریم علمی و پزشکی ایران، اجازه واردات تجهیزات پزشکی برای معالجه بیماران کرونایی را ندادند، مجموعه ستاد اجرایی فرمان امام که تحت نظارت مقام معظم رهبری است، توانست واکسن کرونا را تولید کند. مقام معظم رهبری به عنوان شخص اول کشور در برابر دیدگان جهانیان، اقدام به تزریق واکسن ایرانی می‌کنند تا نه تنها در مقام سخن و حرف بلکه در عمل به همگان نشان دهند به دانش و تجربه جوان ایرانی اعتماد دارند.
مسؤولان جمهوری اسلامی باید بدانند راهکار حمایت از علم و دانش در کشور، تنها محصور به سیاست‌گذاری نبوده و نیست. حمایت عملی از تولید ملی و اعتماد و تکیه بر تجربه، علم و ایمان جوان ایرانی مهم‌ترین راهکار برای برون‌رفت از مشکلات کنونی و صعود به قله پیشرفت و توسعه است.
* عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
روزنامه وطن امروز، ۹ تیر ۱۴۰۰


تأملی بر گستره فیض مطلق خداوند در تفسیر آیه ۱۱۵ سوره بقره

,
به اعتقاد آیت‌الله محسن فقیهی بیان این نکته که مشرق و مغرب در اختیار و تحت قدرت پروردگار است، اشاره به فیض مطلق و گسترده خداوند است.
به گزارش ایکنا؛ جلسه تفسیر قرآن آیت‌الله محسن فقیهی با موضوع تفسیر آیه ۱۱۵ سوره بقره ۱۴ آبان‌ماه در مدرسه آیت‌الله گلپایگانی برگزار شد. متن جلسه از نظر می‌گذرد؛
«وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلیمٌ»[۱]
صحبت در رابطه با آیه یکصد و پانزدهم از سوره مبارک بقره است. در این آیه شریفه خداوند متعال می‌فرماید: ملک خداوند و در قدرت خداوند است؛ لله لام ملکیت یعنی ملکیت، مُلک و مِلک و ملکوت مشرق و مغرب همه در اختیار خداست، هرجا که توجه کنید و به هر طرفی توجه کنید وجه‌الله و فیض گسترده پروردگار را می‌بینید.
مشرق و مغرب
مشرق و مغرب، مخلوق خداوند هستند. حرکت خورشید و کواکب در اختیار خداوند است و خداوند مشرق و مغرب عالم را به وسیله طلوع و غروب خورشید به وجود می‌آورد و مغرب فرع بر مشرق است؛ بعد از اینکه خورشید طلوع کرد، غروب می‌کند و غروب متفرع بر طلوع است. وقتی خالق همه کواکب و سیارات و خورشید و ماه و همه چیز پروردگار است و حرکت آن‌ها هم در اختیار پروردگار است، پس معنای «وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ» از این جهت مشخص می‌شود.
منتهی بیان این نکته که مشرق و مغرب در اختیار و تحت قدرت پروردگار است، اشاره به فیض مطلق و گسترده خداوند است، همان طور که علم خداوند به همه چیز تعلق گرفته و همه چیز را می‌داند و آگاه است، فیض و لطف خداوند هم نسبت به همه چیز وجود دارد و گسترده است. تمام زوایای وجود شامل فیض خداوند هستند همانطور که شامل علم خداوند هستند.
پیوند آیات
پیوند این آیه با آیات قبل به این مناسبت است که آیه قبل راجع به این جهت بود که ظالم‌ترین افراد کسانی هستند که مانع مردم از رفتن به مساجد می‌شوند. اگر درب مساجد بسته شد و مشرکین و کفار مساجد را اشغال کردند و مساجد را خراب کردند، آن موقع تمام زمین در اختیار شماست و شما می‌توانید، در غیر از مساجد در جاهای دیگر نماز اقامه کنید و خدمات خود را در جاهای دیگر انجام دهید. مناسبت این آیه با آیه قبل این است که اگر مساجد خراب شد و مانع رفتن به مساجد شدند، مشرق و مغرب عالم در اختیار شماست و شما می‌توانید در هر زمین و زمانی می‌توانید عبادت انجام دهید و به خدا توجه داشته باشید.
عمومیت شرق و غرب در آیه
از وجه الله در آیه شریفه استفاده می‌شود که علاوه بر شرق و غرب، شمال و جنوب هم در اختیار خداوند است، اینطور نیست که بگوییم شرق و غرب در اختیار خداوند است و شمال و جنوب در اختیار خداوند نیست. پس شمال و جنوب و زمان و مکان و مُلک و ملکوت در اختیار خداوند است و خداوند هم در اختیار شما قرار داده و شما هرجا که توانستید عبادات خود را انجام دهید و به خداوند توجه پیدا کنید.
شأن نزول
در رابطه با شأن نزول این آیه شریفه مطالبی بیان شده است. قبله مسلمانان بیت المقدس بود و خداوند قبله مسلمانان را به کعبه تغییر داد. یهودی‌ها اعتراض کردند که چطور قبله مسلمانان عوض شده؟ اگر قبله مسلمانان بیت المقدس است پس چرا به سوی کعبه نماز می‌خوانید. در این رابطه این آیه نازل شد. فرقی نمی‌کند، هرچه خداوند دستور دهد ما همان را انجام می‌دهیم وگرنه خداوند در همه جا هست، مشرق و مغرب فرقی نمی‌کند.
مرحوم علامه طباطبایی در اینجا بحثی دارند که آیا این آیه شریفه که می‌فرماید: «فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» در ابتدا قبله لزومی نداشته و هر طرف که مسلمانان نماز می‌خواندند، فرقی نداشت و درست بود. این آیه با آیه شریفه ﴿فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ﴾[۲] نسخ شده یعنی در ابتدا به صورت عموم گفته شده که به هر طرف نماز بخوانید، صحیح است و بعد آیه «فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ» دستور می‌دهد که به سمت مسجد الحرام نماز بخوانید و آیه قبلی را نسخ کرده است. البته این مسئله متوقف بر این است که آیه «فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ» بعد از آیه مورد بحث نازل شده باشد که این مطلب ثابت نیست و دلیل قطعی بر آن وجود ندارد. ولی عمده بحث این است که پیوند این آیه با آیه قبل در این است که ممکن است زمانی برسد که مساجد را خراب کنند و نتوانید به مساجد بروید، در آن زمان هر جا که توانستید نماز بخوانید.
اصولاً آیه شریفه «فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» و آیه «فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ»منافاتی با هم ندارند چون هر دو مثبِت هستند و اثبات شیء نفی ما عدا نمی‌کند. شما در مسیر با ماشین حرکت می‌کنید و به خداوند توجه می‌کنید و با خدا راز و نیاز می‌کنید، ممکن است رو به قبله هم نباشید، در هر حالی می‌توانید با خداوند راز و نیاز کنید و مشغول ذکر و عبادت شوید اما در رابطه با نماز این خصوصیت وجود دارد که رو به قبله نماز بخوانید.
در این مورد روایتی وجود دارد که در مورد نمازهای مستحبی نیاز نیست حتما رو به قبله باشد که از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) روایت شده که رعایت قبله برای جاهل و ناسی و نمازهای مستحب لزومی ندارد.
انذار و تبشیر آیه
در این آیه شریفه هم تبشیر وجود دارد و هم انذار؛ اما تبشیر آیه این است که می‌فرماید: «وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» به هر طرفی می‌توانید توجه به خدا پیدا کنید و خداوند در مکان و زمان خاصی نیست و هر لحظه می‌توان با او ارتباط برقرار کرد و محدودیتی از این جهت وجود ندارد. ممکن است همه درها به روی انسان بسته شود و فقط راز و نیاز با خداوند باقی مانده باشد که این آیه اشاره می‌کند که ارتباط با خداوند زمان و مکان خاصی ندارد و در هر زمان و مکانی می‌توانید با خداوند بزرگ ارتباط برقرار کنید و توجه به خداوند داشته باشید و مشکلاتتان را حل کنید، اما انذار به این است که می‌فرماید: ﴿کُلُّ شَیْ‌ءٍ هالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ﴾[۳] همه چیز هلاک می‌شود ولی وجه الله هست. ظالمین و متکبرین بدانند؛ کسانی که مال مردم را می‌خورند، اختلاس می‌کنند، حق مردم را از بین می‌برند و برای مردم مشکل به وجود می‌آورند. تمام جوامع بشری باید به این نکته توجه داشته باشند که ﴿کُلُّ شَیْ‌ءٍ هالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ﴾ همه نابود می‌شود و فقط خداوند هست و بر هر چیزی قادر و تواناست.
این آیه در کنار آیات دیگر هم تبشیر است و هم انذار. همانطور که خداوند به همه مردم کمک می‌کند، اما در مقام قهر و جلوگیری از ظلم ظالم موجود است و از چیزی غافل نیست، هم عالم است، هم قادر است و هم خالق و می‌تواند جلوی ظالمین را بگیرد. منتهی مدتی به ظالمین مهلت داده که به سراغ اختلاس و ظلم به مردم می‌روند. این گروه باید توجه داشته باشند که «اتَّقُوا مَعَاصِیَ اللَّهِ فِی الْخَلَوَاتِ فَإِنَّ الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاکِمُ»[۴] باید بدانید که شما در اتاق در بسته هم که باشید شاهد و ناظر اعمال شماست. پس باید به هر دو جهت توجه کنیم هم انذار و هم تبشیر که از آیه استفاده می‌شود.
در آیه شریفه «وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ» زمان مورد توجه است یا مکان؟ یعنی مکان‌ها برای خداست یا زمان‌ها هم برای خداست؟ می‌توانیم از این جمله هم استفاده کنیم که هم همه مکان‌ها و هم همه زمان‌ها در اختیار خداوند است. لذا خداوند در آیه دیگر می‌فرماید: «وَهُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ»[۵] خدا بر همه چیز آگاه است و همیشه با شماست. هرجا باشید؛ یعنی در هر زمان و مکانی که باشید و در هر جهتی خداوند متعال با شماست. از این آیه استفاده می‌شود که زمان و مکان هر دو در اختیار خداوند است و وجه الله در هر زمان و مکانی هست چنانچه در آیه شریفه ﴿وَأَقِمِ الصَّلَاهَ طَرَفَیِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّیْلِ﴾ [۶] مشاهده می‌شود. زمان و مکان سعه وجودی خداوند و آن فیض مطلق گسترده وجودی خداوند که مانند سعه علمی خداوند نسبت به تمام اشیاء تحقق دارد باید مورد توجه باشد که اختصاص به هیچ زمان و مکانی ندارد. لله مفید حصر است؛ یعنی فقط خداوند است که مشرق و مغرب را در اختیار دارد و زمان و مکان در اختیار اوست.
واسعٌ علیم
واسع مربوط به گسترده بودن فیض خداوند است و علم و فیض خداوند، همه چیز را شامل می‌شود. واسع علیم یعنی هم علم خداوند و هم فیض خداوند گسترده است ﴿وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ﴾[۷] ﴿وَرَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ﴾ [۸] طبق این آیه همه چیز در اختیار خداوند است.
وجه الله: در مورد اینکه آیا وجه الله مادی است یا نه طبق آیه شریفه «کلُّ مَنْ عَلیها فَانٍ وَ یبقَی وَجْهُ رَبَّک ذوالجلالِ والاکرامِ»[۹] همه نابود و فانی می‌شوند ولی وجه الله باقی می‌ماند، وجه الله مادی و رفتنی و نابود شدنی نیست و همیشه باقی است.
روایتی از آقا رسول الله(ص) نقل شده[۱۰] که فرمودند در هر زمان و مکانی عزرائیل سراغ مردم می‌آید، شما الان می‌بینید که مردم چقدر به کرونا گرفتار شده‌اند، «أَیْنَمَا تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ کُنْتُمْ فِی بُرُوجٍ مُشَیَّدَهٍ»[۱۱] لذا می‌بینید همه شخصیت‌ها نابود می‌شوند، عزرائیل از کسانی است که وارد هر خانه‌ای می‌شود و درهای بسته مانع ورود او به خانه و اتاق نمی‌شود.
پس ما باید خدا را در همه جا حاضر و ناظر بدانیم و همه چیز به فرمان خداست و باید رنگ خدایی داشته باشد. سعی کنیم اعمال و رفتار و گفتارمان رنگ خدایی داشته باشد، همه جا در احاطه خداوند است و خداوند ناظر تمام اعمال انسان‌هاست. مخصوصا یک روحانی که سرباز امام زمان(عج) است باید توجه داشته باشد که هر حرفی که از دهانش خارج می‌شود و هر فعلی که از او صادر می‌شود، موجب رضایت خدا و آقا امام زمان(عج) هست یا نه؟ ما در مقابل پرودگار باید پاسخگو باشیم.

[۱] بقره/سوره۲، آیه۱۱۵.
[۲] بقره/سوره۲، آیه۱۵۰.
[۳] قصص/سوره۲۸، آیه۸۸.
[۴] نهج البلاغه، فیض‌الاسلام اصفهانی، علی‌نقی، ج۶، ص۱۲۴۰، حکمت ۳۱۶.
[۵] حدید/سوره۵۷، آیه۴.
[۶] هود/سوره۱۱، آیه۱۱۴.
[۷] بقره/سوره۲، آیه۲۵۵.
[۸] اعراف/سوره۷، آیه۱۵۶.
[۹] الرحمن/سوره۵۵، آیه۲۶.
[۱۰] الکافی- ط الاسلامیه، الشیخ الکلینی، ج۳، ص۱۳۶.
[۱۱] نساء/سوره۴، آیه۷۸.»

 



ولایت فقیه ضامن اتحاد و امنیت در کشور

,
آیت الله فقیهی مطرح کرد؛
استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان اینکه نعمت ولایت فقیه سبب اتحاد و امنیت در کشور شده، گفت: شهدا به فرمان ولی فقیه امنیت کشور را حفظ کرده اند.
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیت الله محسن فقیهی استاد درس خارج حوزه علمیه قم در جلسه درس اخلاق با بیان اینکه انسان همواره باید شاکر نعمت های پروردگار باشد، گفت: شکر دارای انواعی است؛ یکی از انواع شکر، شکر زبانی است؛ اولین وظیفه در برابر نعمت های خداوند متعال شکر زبانی است.

آیت الله فقیهی با اشاره به اینکه گاهی انسان ها نسبت به شکرگزاری از نعمت ها غفلت می کنند، عنوان کرد: باید در برابر نعمت هایی که از طریق مخلوق به انسان می رسد علاوه بر تشکر از مخلوق، از خالق نیز سپاسگزار بود چرا که علت العلل تمامی نهمت ها خداوند متعال است.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم افزود: شکر لفظی برای سپاسگزاری از خداوند متعال کفایت نمی کند و عملا نیز باید شاکر این نعمات بود؛ سپاسگزاری عملی با اجتاب از محرمات و گناهان حاصل می شود.

وی با بیان اینکه تشکر از خالق منافاتی با سپاسگزاری از مخلوقین ندارد، اظهار داشت: تا زمانی که تقدیر و سپاسگزاری لازم از مخلوق انجام نشود، شکر خالق نیز در حقیقت تحقق پیدا نمی کند.

آیت الله فقیهی ابراز کرد: برخی از اختلافات خانوادگی ناشی از عدم وجود فرهنگ سپاسگزاری در میان اعضا خانواده است؛ اگر تشکر ها میان زن و شوهر وجود داشته باشد از بسیاری طلاق ها جلوگیری می شود.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان اینکه باید نسبت به نعمت امنیت بزرگ شاکر باشیم، ادامه داد: یکی از نعمت های الهی امنیت است و کشور ما نیز از لحاظ امنیت یکی از بهترین کشورهای خاورمیانه است.

وی گفت: اگر تنها دم از مشکلات بزنیم ممکن است نعمات الهی از انسان سلب شود؛ مشکلات و گرانی ها وجود دارد اما برای پشت سرگذاشتن آن ها باید شکرگزار و اهل تلاش و کوشش بیشتر باشیم.

آیت الله فقیهی با اشاره به اینکه یکی از نعمت های بزرگ که باید شاکر آن بود، نعمت ولایت فقیه است، عنوان کرد: نعمت ولایت فقیه سبب اتحاد و امنیت در کشور شده است.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم اظهار داشت: ولی فقیه در قلب مردم جا دارد و مردم حاضرند جان خود را برای او فدا کنند و این شهدا هستند که به فرمان ولی فقیه امنیت کشور را حفظ کرده اند.