صاحبان تریبون اجازه ندارند با سخنان خود مردم را دچار یأس از نظام کنند

,
آیت الله فقیهی با بیان اینکه ایجاد یأس و نامیدی مردم از نظام اسلامی حرام است، تأکید کرد که صاحبان تریبون اجازه ندارند با سخنان خود سبب یأس مردم از نظام شوند.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، آیت الله محسن فقیهی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، امروز در درس اخلاق خود، به ضرورت صبر و استقامت در مشکلات زندگی اشاره کرد و گفت: در دعای مکارم اخلاق آمده است که پیامبر اسلام(ص) درباره تفسیر صبر می پرسد و جبرئیل در جواب می گوید در دشواری هایی که در زندگی پیش می آید، آسوده خاطر باشید و همان گونه در زمان غنا و بی نیازی سپاسگزار خداوند هستید، در صورت تنگدستی شاکر خداوند باشید و زبان به شکوه و شکایت از خداوند بلند نکنید.
آیت الله فقیهی بر ضرورت حفظ احترام مراجع تقلید عظام تأکید کرد و گفت: مبلغان و روحانیون باید به این نکته توجه داشته باشند که مراجع تقلید مشکلات زیادی را تحمل کردند تا به مقامات عملی و معنوی والایی رسیدند و مقبولیت اجتماعی پیدا کردند؛ از این رو باید احترام مراجع تقلید و فضلا  حفظ شود و مورد بی احترامی واقع نشود.
وی با انتقاد از بی حرمتی به مراجع عظام تقلید در برخی روزنامه های کشور گفت: در برخی از اخبار مطالبی مشاهده می شود که بی احترامی به مراجع تقلید و شخصیت های علمی حوزوی در بر داد و اگر این بی احترامی گسترش یابد به ضرر دین و نظام است.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه مراجع تقلید حامی تقویت نظام اسلامی هستند، افزود: گسترش بی احترامی و توهین به مراجع به ضرر نظام اسلامی است و از این رو باید احترام و شخصیت مراجع عظام تقلید باید حفظ و صیانت شود.
آیت الله فقیهی با انتقاد از سخنان برخی منبریان گفت: منبری ها بدین نکته توجه داشته باشند که آیا سخنانشان به نفع اسلام یا ضرر اسلام است یا این که مطالب آنها سبب تقویت یا تضعیف نظام اسلامی می شود.
وی با بیان اینکه منبریان نباید طبق ذائقه مخاطبان سخنان خود را ارائه دهند، گفت: آیا این مطلب در منبرها بیان شود که نظام اسلامی در بن بستش اقتصادی قرار دارد و تا سقوط پیش می رود،حرف متین و درستی است؟
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ابراز داشت: اگر سخنان منبریان سبب یأس و ناامیدی مردم نسبت به نظام اسلامی شده و مسؤولان کشور و تضعیف نظام شود، این سخنان نامطلوب و حرام است.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم بیان کرد: اگر منبریان و سخنرانان ما واقعا دلسوز نظام هستید پیشنهادهای اصلاحی خود را به قوه مجریه، قوه قضاییه و قوه مقننه بدهند تا وضعیت معیشتی مردم بهبود شود نه اینکه سخنان آنها سبب ایجاد نامیدی مردم از نظام اسلامی شود.

 

 



زیارت اربعین و پاسخ به یک پرسش

,
✔️ زیارت اربعین و پاسخ به یک پرسش
☑️ آیت الله محسن فقیهی؛ عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
🔹زیارت در میان امت اسلامی، قدمتی به درازای تاریخ اسلام دارد. از آغازین روزهای شکل‌گیری اسلام تا به امروز توصیه به زیارت نبی مکرم اسلام(ص) و حضرات معصومین(ع) همواره مورد تاکید بزرگان، علما و اصحاب بوده است. در این میان زیارت امام حسین(ع) از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است تا آنجا که آثار و برکاتی فراوانی در باب زیارت سیدالشهداء (ع) در تراث اسلامی نقل شده است. زیارت امام حسین(ع) در اربعین از جمله ایامی است که از سوی امامان معصوم (علیهم السلام) بسیار به آن سفارش شده است. نه تنها شیعیان بلکه اهل سنت نیز به زیارت امام حسین(ع) می‌شتافتند چه اینکه آنان نیز امام حسین(ع) را نوه رسول خدا(ص) می‌دانستند.
🔹در تقویم شیعه، یکی از اعمال ویژه مناسبت‌های مختلفی همچون روز عاشورا، شب قدر، روز عرفه، نیمه شعبان و … زیارت قبر مطهر سیدالشهداء است. با اینحال در احادیث بیشماری به زیارت امام حسین (ع) در روز اربعین توصیه شده و یکی از نشانه‌های مومن را نیز زیارت حضرت سیدالشهداء در روز اربعین برشمرده‌اند. شاید تاکید بر زیارت امام حسین (ع) در روز اربعین و برشمردن آن از نشانه‌های مومن بدین جهت است که غیر شیعیان نیز به زیارت امام حسین(ع) مشرّف می‌شدند اما در اربعین حسینی، شیعیان و مشتاقان اباعبدالله الحسین(ع) به زیارت آن حضرت می‌شتافتند. همین توصیه و تاکید بر زیارت قبر مطهر سیدالشهداء در اربعین سبب شده تا مراسم پیاده روی اربعین تبدیل به رزمایش اقتدار امت اسلامی و به ویژه شیعیان شود.
🔹با تورق در دفتر تاریخ و مطابق با نقل‌های تاریخی، اولین زیارت سیدالشهداء (ع) از سوی اهل بیت ایشان در اربعین و پس از بازگشت از اسارت صورت پذیرفته است. از آن زمان تا کنون، شیعیان با تحمّل خطرها و مشکلات فراوان سفر، از جای‌جای کره خاکی در روز اربعین خود را به کربلا می‌رسانند. امسال به دلیل گسترش ویروس منحوس کرونا، شرایط برای اعزام زائران به کربلای معلّی فراهم نشده است. برای بسیاری این پرسش مطرح است که در برخی احادیث، نسبت به زیارت امام حسین(ع) حتی در فرض خوف (ترس) و ناامنی سفارش شده است، حال چرا می‌بایست در زمان گسترش چنین ویروسی، زیارت اربعین را تعطیل کرد؟
🔹هرچند پاسخ تفصیلی به این پرسش و مانند آن که اخیرا اذهان مشتاقان زیارت سیدالشهداء را به خود مشغول داشته، در این وجیزه میسور نیست اما به اجمال باید دانست که میان خوف شخصی و نوعی بایست تمایز گذاشت. مرحوم ابن قولویه در کتاب کامل الزیارات ذیل بابی تحت عنوان «ثواب من زار قبر الحسین و علیه خوف» احادیث زیارت سیدالشهداء را آورده است که ظاهر این احادیث با چشم‌پوشی از سنجشگری مسائل سندی، به خوف و ضرر شخصی ناظر است و نه ضرر نوعی، از اینرو در جایی که ترس و هراسی عمومی حاکم باشد (همانند خوف و ضرری که در زیارت خانه خدا نیز مطرح است) می‌بایست با احتیاط و دقّت عمل کرد.
🔹در شرایط کنونی که ویروس کرونا نه تنها در ایران بلکه در عراق نیز روزانه صدها تن را به کام مرگ کشانده و نظام بهداشت و کادر درمانی را با خستگی شدید مواجه ساخته است، مسؤولان عراقی مرزهای خود را با هدف کاهش آسیب‌ها بسته و اجازه ورود زائران را به خاک عراق نمی‌دهد. در چنین شرایطی که زیارت سیدالشهداء (ع) مستحب و حفظ جان مردم امری واجب است (به ویژه آنکه فقهای عظام در فتاوایی تاکید کردند که اگر فردی با عدم رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، دیگری را به کام مرگ بکشاند، از نظر شرعی ضامن است) می‌توان به توصیه مقام معظم رهبری (حفظه الله) که سکاندار این نظام است، گوش فرا داد. ایشان اعلام کردند که مشتاقان زیارت اباعبدالله الحسین(ع) از پشت بام‌های منازلشان در روز اربعین، زیارت مخصوصه سیدالشهداء را خوانده و برای رفع این ویروس منحوس دست به دعا بردارند. با رعایت این توصیه، ان شاء الله هم به ثواب زیارت سیدالشهداء نائل خواهیم شد و هم آنکه از جان خود و هموطنان عزیزمان مراقبت خواهیم کرد.
🔸منبع: روزنامه صبح نو شماره ۱۰۳۱

 



سبک زندگی علمای گذشته الگوی طلاب قرار گیرد

,
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم:
آیت الله فقیهی با بیان اینکه سبک زندگی علمای گذشته باید الگوی زندگی طلاب قرار گیرد، بر لزوم صبر و استقامت در مشکلات زندگی تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، آیت الله محسن فقیهی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، امروز در درس اخلاق خود به تبیین اهمیت توکل بر خداوند از دیدگاه آیات و روایات ائمه اطهار(ع) پرداخت و گفت: این مسأله نیاز به یقین دارد و در روایات ائمه اطهار(ع) آمده است که میزان توکل به یقین انسان به خداوند و معاد است.آیت الله فقیهی ضمن گرامیداشت هفته دفاع مقدس ابراز داشت: تمام قدرت های شرق و غرب برای جنگ با ایران آماده شدند و  تمام کشورهای خارجی حامی صدام و رژیم بعث عراق بودند؛ اما بسیج و سپاه در برابر آنها ایستادگی کردند و به پیروزی دست یافتند.استاد درس خارج حوزه عملیه قم بیان کرد: پیروزی نظام اسلامی در جنگ تحمیلی مرهون توکل راسخ رزمندگان به خداوند متعال بوده، در حالی که ایران در آن زمان توان نظامی رویایی با دشمنان را نداشته است.عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بر لزوم صبر و استقامت در مشکلات زندگی تأکید کرد و  ابراز داشت: بیشتر علما و بزرگان دینی در مضیقه و تنگناهای مالی و معیشتی بودند، اما این عالمان با توکل و توسل مشکلات زندگی را سپری کردند؛ از این رو در زمان کنونی با شیوع ویروس کرونا در کشور و مشکلات معیشتی باید توکل مردم بر خداوند بیشتر شود.وی بر ضرورت مراعات زی طلبگی از سوی روحانیون تأکید کرد و گفت: نباید روحانیون دنبال تجملات و تشریفات در زندگی باشند و باید سبک و سیره زندگی علمای گذشته، الگوی کنونی زندگی ما طلاب قرار گیرد.آیت الله فقیهی با هشدار بر مصرف وجوهات شرعیه گفت: افرادی که وجوهات شرعیه در اختیار آنها قرار می گیرد، باید در مصارف آنها دقت های لازم را داشته باشند و در مصرف این وجوهات در زندگی خود و اطرافیان مراقبت کنند.عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم  ابراز داشت: گسترش خلاف ها، اختلاس ها و دزدی ها در کشور، سبب به وجود آمدن مشکلات مالی و معیشتی در زندگی مردم شده است.آیت الله فقیهی بر اهمیت یاد مرگ و قیامت در زندگی تأکید کرد و گفت: باید شیوع و گسترش ویروس کرونا سبب شود که انسان ها بیشتر به یاد مرگ و قیامت باشند، زیرا که ممکن است تمام اقشار گرفتار این بیماری شوند؛ از این رو انسانی که یاد مرگ و قیامت است، گرایش به تجملات، پست و مقام ندارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



آیت‌الله فقیهی بیان کرد: اقتدار اقتصادی و وحدت؛ مهمترین ارکان نظام اسلامی از نگاه قرآن

,
آیت‌الله فقیهی بیان کرد:
استاد سطح عالی حوزه علمیه تأکید کرد: براساس آیه ۱۱۰ سوره بقره، اقتدار اقتصادی، کمک به محرومان و وحدت، مهمترین ارکان نظام اسلامی از نگاه قرآن است.

اقتدار اقتصادی و وحدت مهمترین ارکان نظام اسلامی از نگاه قرآنبه گزارش ایکنا، آیت‌الله محسن فقیهی، استاد سطح عالی حوزه علمیه، ۹ مهرماه در ادامه مباحث تفسیری سوره مبارکه بقره به آیه ۱۱۰ این سوره «وَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ» اشاره کرد و گفت: در این آیه، خداوند مسلمین را به اقامه نماز و پرداخت زکات سفارش فرموده است؛ ذکر این آیه در کنار آیه قبل مؤید چند نکته است.

فقیهی تصریح کرد: در آیه ۱۰۹ بقره «وَدَّ کَثِیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یَرُدُّونَکُمْ مِنْ بَعْدِ إِیمَانِکُمْ کُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى یَأْتِیَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ» بیان شد که دشمنان توطئه کرده و مسلمین را منحرف می‌کنند، ولی اینکه برخورد ما با دشمان چگونه باشد، توصیه آیه به عفو کردن و گذشتن از آنها است.

وی افزود: البته آیه تأکید دارد در حین عفو، از کید دشمن غافل نشوید تا اینکه امر خدا به شما ابلاغ شود؛ یعنی زیرنظر و تحت کنترل شما باشند و توطئه‌های آنان را زیر نظر بگیرید، ولی برخوردی نداشته باشید.

آیت‌الله فقیهی با بیان اینکه خداوند در وهله اول توصیه بر برخورد کریمانه توأم با مراقبت از دشمنان است، اضافه کرد: خداوند در آیه دهم بر اقامه نماز و ادای زکات تأکید کرده است؛ یکی از ارکان مهم جامعه وحدت کلمه و اتحاد است و نمازهای جماعت و جمعه و مناسک اجتماعی تقویت کننده وحدت و نشانگر اتحاد یک ملت است و رکن مهم دیکر مسئله اقتصاد است که در قالب زکات و خمس مطرح می‌شود.

تأکید بر اقتدار اقتصادی و وحدت ملی

استاد سطح عالی حوزه اظهار کرد: آیه بیانگر آن است که ارتباط، توکل و اعتماد به خدا باید وجود داشته باشد، مضاف بر اینکه اتحاد و یگانگی و وحدت کلمه از ارکان نظام اسلامی است. نکته دیگر اینکه نظام اسلامی باید از نظر اقتصادی قوی باشد و نیازمند به دیگران نباشد؛ زیرا وقتی قدرت اقتصادی داشته باشیم، می‌توانیم مردم را سربلند نگه داشته و آبرو و زندگانی آنان را حفظ کنیم، بنابراین دو رکن برای جامعه خیلی ضروری است؛ اقتدار اقتصادی و وحدت میان مردم.

وی تأکید کرد: اگر این دو عنصر تأمین شد، در این صورت، خواهیم توانست در مواجهه با دشمنان عفو کرده و ببخشیم و دشمنی دشمنان را تا حدی که موجب آسیب به جامعه نشوند، می‌توان بخشید؛ اگر اقتصاد و وحدت نباشد، مطمئنا دشمنان توطئه‌های زیادی علیه ملت اسلامی خواهند کرد.

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: اگر کشور به لحاظ اقتصادی و وحدت ملی قوی باشد، دشمنان ممکن است در فضای مجازی و در عرصه بین‌المللی تلاش‌هایی هم برای تخریب شما بکنند، اما شما آنان را ببخشید، در غیر این صورت، اختلاف باعث رسوخ دشمنی بیشتر دشمنان می‌شود.

آیت‌الله فقیهی اضافه کرد: الان آمریکای جنایتکار این دو اصل و رکن اساسی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است؛ اول اینکه سعی می‌کند به وسیله تبلیغات و فضای مجازی وحدت و یکپارچگی نظام و مردم را به هم بزند و امید و اعتماد مردم را سلب کند و نفوذش را توسعه دهد، همچنین آمریکا اقتصاد کشور را هدف قرار داده است.

۳ رکن مهم در جامعه اسلامی

وی بیان کرد: نکته مهم دیگر در این آیه بحث حمایت از مستضعفین و کمک به محرومان است؛ در نظام اسلامی برنامه‌ها باید به سمت رفع نیاز محرومان و اقشار ضعیف باشد؛ خمس و زکات و مالیات‌های اسلامی باید به محرومان داده شود و افراد غنی و متوسط نیازی به این کمک‌ها ندارند؛ بنابراین اگر این سه رکن یعنی وحدت، اقتدار اقتصادی و توجه به محرومان حفظ شود، نظام قوی خواهد شد.

استاد سطح عالی حوزه تصریح کرد: ایجاد این سه رکن هم باعث تقویت نظام اسلامی است و هم در آخرت پاداش همه اعمال خیر مشاهده خواهد شد. وحدت و تقویت آن و پرداخت زکات و نماز و … مصداق بارز کار خیر است، زیرا وحدت نیازمند گذشت در بسیاری از موارد است و زکات و کمک به محرومان هم با گذشت و ایثار مالی رخ می‌دهد.

استاد سطح عالی حوزه علمیه با تأکید بر تجسم اعمال در آخرت، اظهار کرد: در روز آخرت همه کارهای خیر و سوء و زشت مجسم می‌شوند و در آن روز، هرکسی مثقال ذره‌ای کار خیر یا شر انجام دهد، آن را خواهد دید و برای او مجسم می‌شود. خداوند تأکید فرموده که انجام اعمال خیر و یا شر، سود و زیانش به خود انسان می‌رسد و برای خدا ضرر و نفعی ندارد، همانند نسخه پزشک که اگر فرد مراعات نکند، برای خود او اشکال ایجاد خواهد شد.

آیت‌الله فقیهی با تصریح بر اینکه زندگی آخرتی انسان تجسمی از اعمال دنیوی او اعم از خیر و شر است، اضافه کرد: باید وحدت و نماز جمعه و جماعت و نمازهایی را که باعث اتحاد مردم است، حفظ کنیم و باید از نظر اقتصادی قوی شویم. همچنین توجه زیادی به محرومین صورت بگیرد و اگر این سه نکته در نظام اسلامی ایجاد شود، می‌توان از دشمنانی که گاهی تبلیغات سوئی دارند، گذشت کرد، اما اگر این عوامل به هم بخورد، نظام اسلامی ضعیف می‌شود.

 



درس اخلاق ۴ (توکل بر خداوند)

, , ,

درس حدیث استاد محسن فقیهی

۹۹/۰۷/۰۹

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع: توکل بر خداوند

ملازمه توکل و یقینیکی از خصایصی که انسان‌های مؤمن دارند، توکل بر خداوند است. توکل، نیاز به یقین دارد؛ اگر یقین انسان قوی باشد، یقین او هم قوی است. در روایات وارد شده است که «حسن توکّل العبد على اللّه سبحانه على‌ قدر یقینه‌ به».[۱]

توکل در آیینه دفاع مقدسهفته دفاع مقدس باید برای ما درس باشد؛ در دوران دفاع مقدس، دیدید که توکل بسیجیان، سپاهیان و مرحوم امام (علی الله مقامه الشریف) چگونه بود. تمام قدرت‌ها پشت سر هم قرارگرفته و حامی صدام بودند اما جمهوری اسلامی یک‌تنه با بسیج، سپاه و امام جلو این‌ها ایستاد و پیروز شد. مشکلات زیاد بود اما این پیروزی مرهون توکل بر خداوند بود. اگر اعتماد به خداوند نبود، ازلحاظ نظامی توانایی رویارویی با آن‌ها نداشتیم.

توکل در معیشتنکته مهم برای جوامع اسلامی، اعتماد، توکل و یقین بر خداوند است. در تمام مراحل زندگی باید توکل بر خداوند وجود داشته باشد. در این مشکلات بیماری کرونا و معظل اقتصادی که اکنون برای جامعه وجود دارد باید با عقل و تدبیر کارها را انجام داد اما در عین حال باید توکل بر خداوند داشت.

همین مشکلاتی که اکنون برای جامعه وجود دارد، در گذشته هم بوده است. مرحوم آیت‌الله سید احمد زنجانی، رفیق شفیق مرحوم امام (رحمه‌الله) بود. روزی تصمیم می‌گیرند که در مشهد نزد مرحوم نخودکی اصفهانی بروند راه‌حلی برای مشکلات معیشتی خود بگیرند، مثلاً کیمیایی یاد بگیرند. آیت‌الله نخودکی (رحمه‌الله) عارف وارسته‌ای بود و به آن‌ها توجه می‌دهد که نمی‌خواهد به دنبال کیمیا باشند. مرحوم نخودکی اذکار و دستوراتی به آن‌ها داد ازجمله آیه ﴿وَمَنْ یتَّقِ اللَّهَ یجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَیرْزُقْهُ مِنْ حَیثُ لَا یحْتَسِبُ وَمَنْ یتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیءٍ قَدْرًا﴾.[۲]

این مشکلات در گذشته هم بود اما علما با توکل بر خداوند، مشکلات را تحمل می‌کردند. آیت‌الله گلپایگانی (رحمه‌الله) یک گونی نان خشک با خود می‌آورد که آب بزند و برای یک ماه، مصرف کند. این‌ها بودند که به مرجعیت و مقامات والا رسیدند. علما، بزرگان و شخصیت‌های ما بیشتر در مضیقه بودند. خیلی کم داریم کسانی که رفاه بودند و به مقامات عالی رسیدند مانند صاحب جواهر (رحمه‌الله) ولی غالباً مانند شیخ انصاری (رحمه‌الله) در مضیقه بودند و تحمل می‌کردند. روحانیون که لباس پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) را بر تن دارند، باید بیشتر بر خداوند توکل داشته باشند.حمایت خداوندعلامه طباطبایی (رحمه‌الله) که در قم خیلی مورد توجه بود و از شاگردان درجه‌یک مرحوم قاضی (رحمه‌الله) بود. زمانی در نجف زندگی می‌کرد و شخصی به نام میرزا باقر قاضی از تبریز، ماهیانه مبلغی را برای ایشان می‌فرستاد و زندگی خانواده ایشان در نجف تأمین می‌شود. چند ماه، این پول نیامد و علامه برای تأمین مخارج، کم‌کم وسایل زندگی را فروخت تا اینکه اثاث خانه هم تمام شد. علامه به حرم رفت و در مقابل ضریح حضرت امیرالمؤمنین ایستاد و با حالت اعتراض عرضه داشت: «یا جداه، طلبه‌هایت را این‌گونه اداره می‌کنی؟». علامه از این گفته خودش پشیمان شد و گفت که معلوم می‌شود توکل بر خداوند ندارم. به منزلش بازگشت و دید که در منزل، کسی نیست. گوشه‌ای نشست و گریه کرد. ناگهان در باز شد و کسی وارد شد. علامه او را نمی‌شناخت. وقتی وارد شد به علامه گفت: خداوند می‌فرماید: «در این ۱۷ سال تو را تنها نگذاشتم، حالا هم تو را تنها نمی‌گذاریم». این را گفت و خارج شد. علامه محاسبه می‌کند که جریان این ۱۷ سال چیست؟‌ متوجه می‌شود از زمانی که معمم شده و لباس روحانیت پوشیده، ۱۷ سال شده است. این‌ها امتحانی است برای سنجش میزان توکل افراد. بعد از رفتن آن شخص، کس دیگری آمد و مبلغی را به ایشان داد و زندگانیشان تأمین شد. اگر علامه نمی‌رفت شکایت کند برایش بهتر بود. مرحوم علامه طباطبایی خودش را ملامت کرد که چرا باید زبان به شکوه باز کند.

همه خصوصاً ما روحانیت باید توکلمان بر خداوند در تمام مراحل زیاد باشد؛ به دنبال تجملات نباشیم و تا می توانیم به دنبال معنویت باشیم. روحانیت باید الگویی برای جامعه باشد. علمایی که در مضیقه زندگی کردند باید برای ما الگو باشند.

نابودی متکبرپیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله) فرمود: «فَإِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَکَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّه‌»؛[۳] هرکس تواضع کند خداوند او را بالا می‌برد و هرکس تکبر داشته باشد خداوند او را کوچک می‌کند. بدانید یهودیان، اسرائیلیان و دشمنان اسلام که تکبر، غرور و خودبزرگ‌بینی دارند، قطعاً منکوب خواهند شد. همان‌گونه که مقام معظم رهبری (سلمه‌الله) فرمود، این‌ها نابود خواهند شد. یقین بدانید که دیر یا زود اسرائیل نابود خواهد شد؛ چون خود را قوم برتر می‌دانند و غرور خاصی دارند.

دوری از اسراف و تجمّلدر ادامه روایت پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) می‌فرماید: «وَ مَنِ اقْتَصَدَ فِی مَعِیشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ. کسی که در زندگی دنیاییش با اقتصاد رفتار کند و تجمّل‌گرایی نداشته باشد، اسراف و تبذیر نداشته باشد، خداوند روزیش را فراوان خواهد کرد و روزیش را می‌رساند. مطمئن باشید که مقداری از مشکلاتی که گاهی برای ما به وجود می‌آید به‌خاطر اسراف‌ها و تبذیرهایی است که مرتکب می‌شویم. اختلاس‌ها و خلاف‌هایی که در جامعه انجام می‌شود باعث که ما مواجه با این مشکلات شویم.

اما کسانی که تبذیر و اسراف می‌کنند، کارهایی می‌کنند که خلاف رضایت آقا امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) است، آقایی که با سهم امام (علیه‌السلام) و وجوهات شرعی زندگی می‌کنی! این پول مال فقرا و مستمندان است، با این پول نباید تجملات داشت؛ لذا باید خیلی مراعات کرد. پیامبر فرمود: اگر اسراف کنید، محروم می‌شوید. اگر محرومیت‌هایی برای ما به وجود می‌آید به‌خاطر خلاف‌هایی است که مرتکب می‌شویم.

یاد مرگو در پایان می‌فرماید: «وَ مَنْ أَکْثَرَ ذِکْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ» این کسالت کرونایی که در جامعه وجود دارد، باید انسان را به یاد مرگ بیاندازد. هر آن و هر لحظه ممکن است اتفاق بیفتد. کرونا فقیر و ثروتمند نمی‌شناسد و سراغ همه می‌رود. کسی که به یاد مرگ باشد، به دنبال خلاف و تجملات نمی‌رود. گاهی به قبرستان و بیمارستان‌ها بروید و مشکلات مردم را ببینید و شکرگزار نعمت‌های الهی باشید. سعی کنید که از تجمل‌گرایی دوری کنید و زیّ طلبگی را همیشه حفظ کنیم. خداوند همیشه توفیق عبادت و بندگی، حفظ شئونات اسلام و روحانیت را عنایت کند. برای بقای روحانیت، حوزه، اسلام و حکومت جمهوری اسلامی، بهترین توصیه آن است که از تجمل‌گرایی دوری کنیم و به زندگی با اقتصاد بدون اسراف، روی بیاوریم. خداوند توفیق عبادت، بندگی و اطاعت از پیامبر(صلی‌الله علیه و آله)، ائمه معصومین (علیهم‌السلام) و مقام معظم رهبری، عنایت بفرماید.




درس اخلاق۳ (توکل بر خداوند)

, ,

درس حدیث استاد محسن فقیهی

۹۹/۰۷/۰۲

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضوع: توکل بر خداوند

یکی از مشکلاتی که در جامعه وجود دارد این است که توکل بر خداوند ضعیف شده است.﴿وَمَنْ یتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیءٍ قَدْرًا﴾[۱] . یکی از نکات مهم در بحث توکل این است که انسان، یقین به خداوند داشته باشد «حسن توکّل العبد على اللّه سبحانه على قدر یقینه به»[۲] توکل چیزی نیست که با یک دقیقه به شخصی تلقین شود که توکل داشته باشد؛ می‌توان دستور داد اما توکل داشتن نیاز به یقین دارد. اگر به خداوند یقین دارد و او را حکیم، علیم، رحمان، رحیم و … می‌دانید، توکل بر خداوند داشته باشید. حصول یثین برای انسان، بستگی به میزان یقین انسان به خداوند دارد؛ اگر یقین انسان به صفات جمال و جلال خداوند ضعیف باشد، نمی‌تواند توکل کند؛ چون در اصل اعتماد به خداوند ضعیف است اما اگر اعتماد به خداوند قوی باشد و خداوند را پایگاه هستی، قادر مطلق، خالق همه اشیاء، مدبّر همه امور و حاکم مطلق بدانید، توکل بر خداوند می کنید؛ زیرا می‌دانید که اگر خداوند بخواهد همه مشکلات شما حل می‌شود.

توصیه به خواندن مناجات شعبانیه از طرف مرحوم امام و بزرگان برای این است که برای انسان توکل ایجاد شود؛ «إِلَهِی هَبْ لِی کَمَالَ الِانْقِطَاعِ إِلَیْک‌»[۳] خداوند به من عنایت کن تا از همه جا ببرم و توجهم فقط به تو باشد «وَ أَنِرْ أَبْصَارَ قُلُوبِنَا بِضِیَاءِ نَظَرِهَا إِلَیْک‌» خداوندا! بینایی قلب‌های ما را به نور خودت روشن کن.

اگر ارتباط ما با خداوند تنگاتنگ باشد، انقطاع از دیگران داشته باشد و توجه کامل به خداوند نماید ﴿وَمَنْ یتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ﴾ خداوند او را کفایت می‌کند. باید زمینه توکل را آرام‌آرام در قلبمان ایجاد کنیم خصوصاً روحانیت محترم، فضلای عزیز و شخصیت‌های بزرگوار که باید ارتباط و توجهشان به خداوند بیشتر باشد و به غیر خدا توجه نکنند.

حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) پیامبری است که توکل بر خداوند او خیلی عالی است؛ وقتی به تارخ زندگی او نگاه کنید، خواهید دید که چگونه تسلیم خداوند است، فرمانش را اطاعت می‌کند و هیچ ترسی ندارد. خداوند دستور می‌دهد که هاجر و اسماعیل را در بیابانی بی‌آب‌وعلف رها کن و برو! (مگر حضرت ابراهیم علاقه‌ای به زن و فرزندش ندارد) ﴿وَادٍ غَیرِ ذِی زَرْعٍ﴾[۴] . حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) این کار را انجام داد اما خداوند از زیر پای حضرت اسماعیل، چشمه زمزم را به وجود آورد و تاکنون این چشمه می‌جوشد. آن بیابان بی‌آب‌وعلف تبدیل به صحرایی سرسبز شد و هاجر و اسماعیل زندگانی خوبی را گذراندند ﴿وَمَنْ یتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ﴾.

حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) بت‌ها را شکست. نمرود دستور داد که آتشی بیفروزند و حضرت را در آتش بیفکنند. حضرت گفت: اشکالی ندارد من وظیفه‌ و تبلیغم را انجام می‌دهم و حقایق را بیان می‌کنم هرچند که من را در آتش بیفکنید. به دستور نمرود، حضرت را در آتش انداختند اما آتش بر حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) سرد و سلامت شد؛ ﴿بَرْدًا وَسَلَامًا﴾[۵] .

توکل و اعتماد بر خداوند باعث می‌شود که خود خداوند از انسان حمایت کند و در مواقع حساس به داد انسان برسد اما همه این‌ها بستگی به مقدار اعتماد و یقینی است که دارید؛ چرا که هرچه بیشتر باشد توجه و عنایت خداوند هم بیشتر می‌شود. مرحوم امام زمانی که در تبعید نجف، ترکیه و پاریس بود، چگونه بر خداوند توکل داشت؛ یک‌لحظه ترس بر قلب این مرد حاکم نشد. از این شهر به آن شهر رفت و حقایق را بیان کرد و انقلابی که کسی باور نمی‌کرد، پیروز شد. وقتی توکل بر خداند داشتید، مسلّم پیروز هستید. اکنون می‌بینید که مقام معظم رهبری (سلمه‌الله) چگونه در مقابل مشکلات، امریکا و استکبار جهانی ایستاده است. ایشان با توکل بر خداوند می‌ایستد و مبارزه می‌کند. مردم هم اگر توکل بر خداوند داشته باشند، یقیناً پیروز خواهند شد.

علاوه بر پیامبران در تاریخ زندگی علمای دین هم توکل وجود دارد. شیخ انصاری (رحمه‌الله) مرجع تقلید شیعیان جهان، همه وجوهات در اختیارش قرار می‌گرفت و ایشان برای افراد مختلف ازجمله مادرش، مقرری تعیین کرده بود، مادری که هیچ‌گاه شیخ‌انصاری را بدون وضو شیر نداد و نماز شبش ترک نشد. روزی مادرش بر اثر فشار اقتصادی به شیخ گفت که مقداری پول به من بده. شیخ پاسخ داد: من مقرری شما را داده‌ام و بیشتر از آن را نمی‌توانم بدهم. این کلید صندوق پول،‌ بروید هرچه می‌خواهید بردارید اما فردای قیامت باید خود شما پاسخش را بدهید. من نمی‌توانم جوابش را بدهم زیرا این پول متعلق به فقرا و مستضعفین است. مادرش گفت: من نمی‌توانم جواب بدهم پس پول را نمی‌خواهم. این توکل بر خداوند است که به شما کمک می‌کند تا در زندگانی توجهی به مال نداشته باشید و در امور با احتیاط رفتار کنید.

دیوار منزل مرحوم شیخ عبدالکریم حائری، مؤسس حوزه علمیه قم، ترک‌هایی برداشته بود. مردم گفتند که خانه نزدیک است خراب شود. معماری آمد و گفت که ترک‌ها زیاد است و باید تعمیر شود. مرحوم حائری پرسید: آیا تا دو ماه دیگر این ترک‌ها مشکلی ایجاد می‌کند؟ معمار گفت: نه اما باید درست شوند وگرنه خانه خراب می‌شود. شیخ عبدالکریم حائری گفت: «فعلاً کاری نداشته باشید و بعد از دو ماه دیگر اگر نیاز بود درستش کنید». در طول این دو ماه بود که شیخ عبدالکریم حائری فوت کرد. مرحوم شیخ عبدالکریم حائری، مرجع بزرگ شیعیان بوده و نیاز مالی نداشته است اما حاضر نمی‌شود که وجوهات را برای تعمیر ترک‌های منزلش مصرف کند.

این شخصیت‌های بزرگ بوده‌اند که با توکل بر خداوند و بی‌اعتنایی به دنیا باعث شدند که اسلام حفظ شود. اگر اسلام به دست ما رسیده و نظام اسلامی ارزشمندی در اختیار ما است به‌خاطر فداکاری و گذشت علمای بزرگ ما بوده است. درست است که انسان‌های ناجوری هم وجود داشته‌اند اما باید این تلاش علمای بزرگ را قدر بدانیم، بیان کنیم و آنان را الگو قرار دهیم. جامعه باید این علمایی که به مادیات توجهی نداشتند بلکه توجهشان به مستضعفین بود را الگوی خود قرار دهد. اگر این نکات اصلی را حفظ کنیم روحانیت، نظام و اسلام، عزیز خواهند شد.

باید با توکل این زندگی اسلامی را اداره کنیم و به محرومین توجه کنیم، مخصوصاً در این ایام که بیماری کرونا باعث شده که مشکلات زیادی برای مردم پیش بیاید. این اقتصاد، به هر دلیلی نتوانسته به مردم کمک چندانی کند. هرکسی وظیفه دارد که در محله خود به اطرافیانش توجه کند و به فقرایی که می‌شناسد کمک کند تا انشا‌ءالله این دوران را بگذرانیم و به اقتدار کامل اسلامی، اقتصادی و فرهنگی، نائل شویم.