خارج فقه

, ,

بحث الفقه الأستاذ محسن الفقیهی

۴۱/۰۱/۲۲

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع: اللعب بالآلات المتعارفه بدون الرهان / القمار / المکاسب المحرمه

الإشکال علی الاستدلال بالمطلقات الوارده فی الکتاب و السنّهیمکن دعوى الإنصراف فیها إلى ما کان مع المراهنه. و قد صرّح أرباب اللغه باعتبار المراهنه فی مفهوم القمار و معناه و إن صرّح غیر واحد منهم بإطلاقه على مطلق اللعب بها، و لکن لم یثبت کونه إطلاقاً حقیقیّاً[۱] .

أقول: کلامه- دام ظلّه- متین.

و منها: الروایات الوارده فی الشطرنج و النرد:

فمنها:[۲] عَنْهُ[۳] عَنْ أَبِیهِ[۴] عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ[۵] عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع)فِی قَوْلِ اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَ‌: ﴿… فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ﴾[۶] قَالَ:«الرِّجْسُ مِنَ الْأَوْثَانِ هُوَ الشِّطْرَنْجُ‌ وَ قَوْلُ الزُّورِ الْغِنَاءُ».[۷]

إستدلّ بها بعض الفقهاء.[۸]

یلاحظ علیه، أوّلاً: اختصاص الروایه بالشطرنج فقط، فلا تشمل سائر الآلات.

و ثانیاً: ینصرف الإطلاق إلی اللعب بالشطرنج مع المراهنه، لتعارفه فی ذلک الزمان. و مع الشکّ فی الانصراف مع الالتفات إلی سائر الروایات لا بدّ من الجمع بینها باللعب مع المراهنه؛ فلا یصحّ الاستدلال بها.

و منها: مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ[۹] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى[۱۰] عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ[۱۱] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ[۱۲] وَ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ[۱۳] جَمِیعاً عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ[۱۴] عَنْ دُرُسْتَ[۱۵] عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ[۱۶] قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع)عَنْ قَوْلِ اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَ: ﴿… فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ‌ مِنَ‌ الْأَوْثانِ‌ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّور ِ[۱۷] قَالَ[۱۸] :[۱۹] «الرِّجْسُ‌ مِنَ‌ الْأَوْثَانِ‌ الشِّطْرَنْجُ وَ قَوْلُ الزُّورِ الْغِنَاءُ».[۲۰]

إستدلّ بها بعض الفقهاء.[۲۱]

یلاحظ علیه: بالملاحظه السابقه.

کلام بعض الفقهاء فی المقامقال بعض الفقهاء- حفظه الله:«یمکن الاستدلال على الحرمه ببعض الإطلاقات، مثل روایه زید الشحّام و ابن أبی عمیر. و إطلاقهما یشمل الرهان و غیر الرهان.

و ربّما یقال باحتمال الخصوصیّه فی الشطرنج و أنّ حرمته مطلقاً لا تدلّ على الحرمه فی غیره».[۲۲]

أقول: هذا الاحتمال یوجب عدم صحّه الاستدلال لمطلق الآلات.

 


[۱] أنوار الفقاهه (کتاب التجاره) ‌: ۲۹۸‌.
[۲] محمّد بن یعقوب الکلینی : إمامیّ ثقه.
[۳] علیّ بن إبراهیم بن هاشم القمّی : إمامیّ ثقه.
[۴] إبراهیم بن هاشم القمّی : مختلف فیه و هو إمامیّ ثقه علی الأقوی.
[۵] محمّد بن أبی عمیر زیاد : إمامیّ ثقه من أصحاب الإجماع.
[۶] الحجّ : ۳۰٫
[۹] الکلینی : إمامیّ ثقه.
[۱۰] العطّار : إمامیّ ثقه.
[۱۱] أحمد بن محمّد بن عیسی الأشعری : إمامیّ ثقه.
[۱۲] البرقی : إمامیّ ثقه.
[۱۳] الأهوازی‌ : إمامیّ ثقه.
[۱۴] الصیرفی : إمامیّ ثقه.
[۱۵] درست بن أبی منصور : واقفیّ مختلف فیه و هو ثقه ظاهراً و الظاهر أخذ المشایخ عنه قبل وقفه‌.
[۱۶] إمامیّ ثقه.
[۱۷] الحجّ : ۳۰٫
[۱۸] کذلک فی الفقیه ۴ : ۵۸، ح۵۰۹۳٫
[۱۹] فی الکافی ‌۶ : ۴۳۵، ح۲ : فَقَال‌.


خارج فقه

, ,

موضوع: اللعب بالآلات المتعارفه بدون الرهان / القمار / المکاسب المحرمه

و منها:[۱] عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ[۲] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ[۳] عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ[۴] عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ[۵] عَنْ جَابِر[۶] عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ[۷] (ع)قَالَ: لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ(ص)﴿إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ﴾‌، قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمَیْسِرُ؟ فَقَالَ:«کُلُّ مَا تُقُومِرَ[۸] بِهِ حتّى‌ الْکِعَابُ‌[۹] ‌وَ الْجَوْزُ». قِیلَ فَمَا الْأَنْصَابُ؟ قَالَ:[۱۰] «مَا ذَبَحُوا[۱۱] لآِلِهَتِهِمْ». قِیلَ فَمَا الْأَزْلَامُ؟ قَالَ:«قِدَاحُهُمُ[۱۲] الَّتِی[۱۳] یَسْتَقْسِمُونَ بِهَا[۱۴] ».[۱۵]

إستشهد بها بعض الفقهاء.[۱۶]

أقول: لا وجه للاستدلال بها علی حرمه اللعب بالآلات بدون المراهنه؛ بل تدلّ علی حرمه اللعب بالآلات المتعارفه فی ذلک الزمان مع المراهنه التی تکون مصداقاً للقمار الذی فسّره اللغویّون باللعب مع الآلات المتعارفه مع المراهنه؛ مع أنّها ضعیفه السند.

و منها: [۱۷] عَنْ حَمْدَوَیْهِ[۱۸] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى[۱۹] قَالَ: کَتَبَ إِبْرَاهِیمُ بْنُ عَنْبَسَهَ یَعْنِی إِلَى عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ[۲۰] (ع)- إِنْ رَأَى سَیِّدِی وَ مَوْلَایَ أَنْ یُخْبِرَنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَ‌: ﴿یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَیْسِرِ …﴾[۲۱] فَمَا الْمَیْسِرُ جُعِلْتُ فِدَاکَ؟ فَکَتَبَ «کُلُّ‌ مَا قُومِرَ بِهِ‌ فَهُوَ الْمَیْسِرُ وَ کُلُّ مُسْکِرٍ حَرَامٌ».[۲۲]

إستشهد بها بعض الفقهاء.[۲۳]

یلاحظ علیه: أنّه لا یصحّ الاستدلال بها؛ لأنّها جعل المیسر مساویاً للقمار الذی فسّره اللغویّون باللعب بالآلات المتعارفه مع المراهنه.

و منها: الْحَسَنُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ شُعْبَهَ[۲۴] فِی تُحَفِ الْعُقُولِ[۲۵] عَنِ الصَّادِقِ(ع):«… وَ کَذَلِکَ کُلُ‌ بَیْعٍ‌ مَلْهُوٍّ بِهِ‌ وَ کُلُّ مَنْهِیٍّ عَنْهُ مِمَّا یُتَقَرَّبُ بِهِ لِغَیْرِ اللَّهِ أَوْ یُقَوَّى [یَقوَی] بِهِ الْکُفْرُ وَ الشِّرْکُ مِنْ جَمِیعِ وُجُوهِ الْمَعَاصِی أَوْ بَابٌ یُوهَنُ بِهِ الْحَقُّ فَهُوَ حَرَامٌ مُحَرَّمٌ بَیْعُهُ وَ شِرَاؤُهُ وَ إِمْسَاکُهُ وَ مِلْکُهُ وَ هِبَتُهُ وَ عَارِیَّتُهُ وَ جَمِیعُ التَّقَلُّبِ فِیهِ إِلَّا فِی حَالٍ تَدْعُو الضَّرُورَهُ فِیهِ إِلَى ذَلِک …».[۲۶]

إستدلّ بها بعض الفقهاء.[۲۷]

قال الإمام الخمینیّ(رحمه الله):«إنّ آلات القمار أوضح مصادیق الملهوّ به الذی یقوّى به باب من أبواب الباطل و یوهن به الحقّ و اللعب بها و لو بلا رهن من مصادیق التقلّب فیها؛ فلا إشکال فی دلالتها لو لا الخدشه فی سندها».[۲۸]

یلاحظ علیه، أوّلاً: أنّ سندها ضعیفه.

و ثانیاً: لم یثبت عمل الأصحاب بهذه الفقره بإطلاقها.

و ثالثاً: أنّ اللعب بالآلات بلا رهن لم یثبت أنّه من المصادیق للمنهیّ عنه، بل هو أوّل الدعوی؛ فیکون من التمسّک بالعامّ فی الشبهه المصداقیّه.

 


[۱] محمّد بن یعقوب الکلینی : إمامیّ ثقه.
[۲] أحمد بن إدریس القمّی : إمامیّ ثقه.
[۳] القمّی : إمامیّ ثقه.
[۴] الخرّاز : إمامیّ ثقه.
[۵] الجعفی : إمامیّ ضعیف.
[۶] جابر بن یزید الجعفی‌ : إمامیّ ثقه.
[۷] الإمام الباقر (ع).
[۸] فی تهذیب الأحکام ‌۶ : ۳۷۱، ح۱۹۶ : قَالَ کُلُّ مَا یُقْتَمَرُ.
[۹] أی : فصوص النرد [تاس‌های تخته نرد]، واحدها : کَعْب و کَعْبه.
[۱۰] فی تهذیب الأحکام ‌۶ : ۳۷۱، ح۱۹۶ : فَقِیلَ مَا الْأَنْصَابُ فَقَالَ.
[۱۱] فی الکافی ‌۵ : ۱۲۲، ح۲ : ذَبَحُوهُ.
[۱۲] أی : سهام للقمار (تیرهای قمار).
[۱۳] فی تهذیب الأحکام ‌۶ : ۳۷۱، ح۱۹۶ : الَّتِی‌ کَانُوا.
[۱۴] الاستقسام‌ بالأزلام‌ إمّا المراد به طلب ما قسّم لهم بالأزلام؛ أی بالقداح و ذلک أنّهم کانوا إذا قصدوا فعلاً مبهماً ضربوا ثلاثه قداح، مکتوب على أحدها: أمرنی ربّی و على الآخر: نهانی ربّی و الثالث غفل لا کتابه علیها فإن خرج الأمر فعلوا أو النهی ترکوا، أو الثالث أجالوها ثانیاً، أو المراد به استقسام الجذور بالقداح و کان قماراً معروفاً عندهم. مرآه العقول ‌۱۹ : ۸۵ .
[۱۵] وسائل الشیعه، الشیخ الحر العاملی، ج۱۷، ص۱۶۵، أبواب ما یکتسب به، باب۳۵، ح۴، ط آل البیت.. (هذه الروایه مسنده و ضعیفه؛ لوجود عمرو بن شمر الجعفیّ فی سندها و هو إمامیّ ضعیف)
[۱۷] مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ الْعَیَّاشِیُّ [إمامیّ ثقه] فِی تَفْسِیرِه‌ عَنْ … . تفسیر العیّاشیّ ‌۱ : ۱۰۵- ۱۰۶٫
[۱۸] حمدویه بن نصیر : إمامیّ ثقه.
[۱۹] محمّد بن عیسى بن عبید : إمامیّ ثقه.
[۲۰] الإمام الهادی (ع).
[۲۱] البقره : ۲۱۹٫
[۲۴] الحرّانی : إمامیّ لم تثبت وثاقته.
[۲۵] تحف العقول : ۳۳۱ و ۳۳۳٫
[۲۶] وسائل الشیعه، الشیخ الحر العاملی، ج۱۷، ص۸۴، أبواب ما یکتسب به، باب۲، ح۱، ط آل البیت.. (هذه الروایه مسنده و ضعیفه ؛ لوجود أحمد بن یوسف بن یعقوب الجعفیّ فی سندها و هو مهمل)


آیت الله فقیهی در درس خارج: درس مقاومت را از امام حسین گرفته ایم| حوزه ها باید انقلابی بمانند

,

آیت الله فقیهی در درس خارج:
درس مقاومت را از امام حسین گرفته ایم| حوزه ها باید انقلابی بمانند

🔹به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، آیت الله محسن فقیهی در جلسه درس خارج خود با تقدیر از حضور روحانیان، طلاب و فضلا در برنامه های تبلیغی دهه نخست محرم، تصریح کرد: شما بحمدلله به خوبی درس های عاشورا و قیام اباعبدالله الحسین(ع) را برای مردم تبیین کردید.

🔹وی با بیان این که روحانیون و مبلغان هم باید متلبس به لباس تقوا باشند، گفت: وقتی فداکاری ها، تقوا، پاسدارس از ارزش ها و اهمیت و اهتمام اباعبدالله و یاران با وفای ایشان به ارزش های دینی و اقامه نماز در روز عاشورا را بیان می کنیم احساس می کنیم ما هم پیرو آن حضرت(ع) هستیم و این احساس باید در وجود همه ما متبلور شده باشد.

🔹ایت الله فقیهی با تاکید بر این که باید در مقاومت، مقابله با ظلم و استکبار و عدم پذیرش ذلت از حضرت اباعبدالله الحسین(ع) الگو بگیریم، گفت: شما سربازان امام زمان(عج) باید دو لباس علم و تقوا را دارا باشید تا در این جامعه پرآشوب بتوانید حرکت کنید و مؤثر باشید، یقینا به این مطلب رسیده اید و توصیه می کنم برای این احساس خود ارزش قائل باشید.
استاد حوزه علمیه قم افزود: سعی کنید این احساس را پاس بدارید، در علم و اجتهاد کوشا باشید تا بتوانید پاسخگوی سؤالات و شبهات جوانان باشید، هم لباس تقوا را داشته باشید و هم الگویی برای دیگران باشید.

🔹ایت الله فقیهی در ادامه سخنان خود با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری درباره حوزه انقلابی، اظهار داشت: همان گونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند؛ حوزه و روحانیت باید انقلابی باشند و انقلابی بمانند.
وی افزود: تحقق این مهم در این است که هم خوب درس های عاشورا را بیان کنید، هم خوب بپذیرید و هم خوب عمل کنید و نیز به شبهات پیرامون این موضوع پاسخ دهید.

🔹استاد برجسته درس خارج حوزه علمیه قم افزود: سیره عملی ائمه و علمای بزرگوار را باید در جامعه الگو قرار دهیم؛ متاسفانه در شرایط کنونی قدری تقوا و عمل به واجبات و مستحبات در جامعه ما کمرنگ شده است؛ شما باید این حرکت را در جامعه تقویت و مردم را به اسلام، مقاومت و عزت دعوت کنید.

🔹پیمان شکنی در ذات آمریکایی ها است
آیت الله فقیهی با اشاره به فرمایشات رهبر معظم انقلاب در جلسه درس خارج خود درباره مذاکره با آمریکا تصریح کرد: ایشان در این باره فرمودند که مذاکره با آمریکا جز ذلت چیزی دیگری نیست، معنای مذاکره در زمان کنونی این است که تسلیم آمریکا شویم و هرچه آنها می گویند قبول کنیم.

🔹وی پیمان شکنی را در ذات آمریکایی ها دانست و با بیان این که اینها هیچ وقت به وعده های خود عمل نمی کنند، یادآورشد: رهبر معظم انقلاب خط را روشن کردند؛ ما و ملت ما درس مقاومت را از اباعبدالله الحسین(ع) گرفتیم و باید این فرهنگ را در جامعه پیاده و ترویج کنیم.
آیت الله فقیهی گفت: صدا و سیما و رسانه ها نیز باید به این موضوع بپردازند و مردم را برای مقاومتی که اباعبدالله الحسین(ع) الگوی آن بودند آماده کنیم.

@mohsenfaghihi



مهم‌ترین و کاربردی‌ترین درس عاشورا در جهان امروز

,

🔹عضو جامعه مدرسین تبیین کرد:
مهم‌ترین و کاربردی‌ترین درس عاشورا در جهان امروز

🔹 آیت‌الله محسن فقیهی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، امروز چهارشنبه، ۲۷ شهریورماه، در درس خارج خود با اشاره به حضور مبلغین و روحانیون در تبلیغ محرم گفت: یکی از درس‌هایی که این روزها آموختیم و به مردم هم آموزش دادیم این بود که روحانیون باید ملبس به لباس تقوا باشند.

🔹وی افزود: وقتی تقوا، فداکاری‌ها و اهمیت به ارزش‌های دینی و نماز جماعت روز عاشورا و … در مجالس بیان می‌شود احساس می‌کنیم ما هم پیرو اباعبدالله(ع) هستیم و باید این مسئله را در وجود خود تقویت کنیم.

🔹فقیهی افزود: همچنین از مجالس روضه و سوگواری می‌آموزیم که ما هم باید به تبعیت از امام حسین(ع) دنبال عزت اسلام و مسلمین باشیم.
فقیهی با بیان اینکه مبلغان باید دو لباس علم و تقوا را بر تن کنند تا بتوانند در جامعه پرآشوب امروز به سلامت حرکت کنند و به مقصد برسند اظهار کرد: اگر این احساس در محرم برای شما به وجود آمده آن را قدر بدانید و در علم، اجتهاد و تقوا کوشا باشید تا بتوانید پاسخگوی سؤالات جوانان و سایر مردم باشید.

🔹این استاد حوزه با بیان اینکه مقام معظم رهبری فرمودند روحانیت باید انقلابی باشد و انقلابی بماند تصریح کرد: این انقلابی ماندن در این است که درس‌های عاشورا را خوب بپذیریم و به آن عمل کنیم و به شبهات آن نیز پاسخ بدهیم.

🔹وی افزود: در جامعه امروز تقوا کمرنگ شده است؛ نماز خوانده می‌شود ولی گاهی سریع می‌خوانند و آمدن به مساجد هم مجدانه پیگیری نمی‌شود و عمل به بسیاری از واجبات در جامعه سست شده است.
فقیهی با بیان اینکه با آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی می‌توانید مردم را به ایمان، مقاومت و عزت دعوت کنید اظهار کرد: مقام معظم رهبری در مورد مذاکره با آمریکا فرمودند که مذاکره با آمریکایی هیچ چیز جز ذلت به همراه ندارد و معنای آن تسلیم شدن در برابر آمریکا است.

🔹عضو جامعه مدرسین حوزه افزود: برای رفاهی که ممکن است در جامعه ایجاد شود یا نشود، نمی‌توان با کسانی که به عهد خود وفا نمی‌کنند مذاکره کنیم زیرا برایمان ذلت‌بار است؛ ما درس مقاومت را از امام حسین(ع) گرفتیم و باید آن را در جامعه پیاده و ترویج کنیم و در سخنرانی‌ها، بیان و عملمان آن را هویدا کنیم و رسانه‌ها و صداوسیما هم باید به این مسئله بپردازند.

http://yon.ir/Ep783

 



خارج فقه

, ,

درس خارج فقه استاد محسن فقیهی

۹۸/۰۶/۲۶

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضوع: مکاسب محرمه/قمار / بازی با آلات قمار بدون رهان

خلاصه جلسات گذشته: صحبت در سال گذشته در رابطه با بحث قمار بود. یکی از محرمات الهی که در قرآن و روایات اهلبیت علیهم السلام به عنوان حرام مطرح شده، قمار است. مباحثی در بحث قمار مطرح شد که معنای قمار چیست؟ در لغت قمار را به معنای اللعب بالآلات المتعارفه مع الرهان معنا کرده‌اند یعنی بازی کردن با آلات قمار در صورتی که مبلغی را برای آن بازی قرار دهند. بحث ما در این است که آیا رهن و رهان در موضوع قمار موضوعیت دارد یا نه؟ آیا بازی با آلات قمار بدون رهان هم حرام است؟

مطلب اول این است که آیا بر بازی با آلات قمار بدون رهان، قمار صدق می‌کند یا نه؟ اگر بگوییم که اللعب بالآلات المتعارفه مع الرهان موضوع مقوم قمار است پس اگر لعب به غیر آلات صورت گیرد، قمار نیست چون هر دو قید (یعنی لعب به آلات قمار و رهان) باید موجود باشد تا قمار صدق کند. آیا مقوم قمار این دو قید هست یا اینکه قمار فقط با لعب به آلات قمار حاصل می‌شود، رهان در میان باشد یا نباشد؟

برای روشن شدن این بحث در ابتدا به لغت مراجعه می‌کنیم؛ همانطور که گفتیم در کتب لغت دو قید برای قمار ذکر کرده‌اند قید اول بازی با آلات مخصوص قمار است و قید دوم رهان و گرو گذاشتن؛ این یعنی اگر یکی از این دو قید وجود نداشته باشد، قمار صدق نمی‌کند. در آیات قرآن آمده است که ﴿إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ﴾[۱] است

المیسر را به قمار معنا کرده‌اند و معنای قمار هم، اللعب بالآلات مع الرهان است. بحث تا اینجا مشخص است لکن مباحثی در مورد روایات است که آیا روایات ما دلالت بر این دارند که لعب به آلات، قمار است، هرچند رهان در میان نباشد یا دلالت ندارند؟

سال گذشته در این رابطه روایتی را ذکر کردیم که ادامه آن را امسال ذکر می‌کنیم:

و منها:[۲] فِی الْخِصَالِ[۳] عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى[۴] عَنْ أَبِیهِ[۵] عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ[۶] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ عُقْبَهَ[۷] عَنِ الْحَسَنِ بْنِ‌ مُحَمَّدٍ ابْنِ أُخْتِ أَبِی مَالِکٍ[۸] عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ[۹] عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ الْمُخْتَارِ[۱۰] قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام)[۱۱] عَنِ اللَّعِبِ بِالشِّطْرَنْجِ فَقَالَ:«إِنَ‌ الْمُؤْمِنَ‌ لَمَشْغُولٌ‌[۱۲] عَنِ‌ اللَّعِبِ‌».[۱۳]

این روایت دو راوی مهمل دارد که شناخته شده و ثقه نیستند لذا روایت از نظر سند ضعیف است. در روایت آمده است که از امام صادق(ع) در مورد بازی با شطرنج سؤال می‌کنند، حضرت می‌فرماید: انسان مؤمن وقتش برای بازی خالی نیست؛ لمشغولٌ یعنی غیر خالی الوقت؛ مؤمن وقت ندارد که مشغول بازی شطرنج شود.

از این روایت برداشت می‌ّشود که انسان مؤمن بازی نمی‌کند، موضوعیت را به رهان نداده مسأله پول نیست بلکه مسأله لعب است. مرحوم شیخ انصاری از این روایت این‌گونه برداشت کرده‌اند که معیار حرمت قمار، لعب است نه رهان؛‌ یعنی مشکل اصلی قمار، بازی با آلت قمار است. لکن تذکر داده‌اند که این روایت ضعیف است و نمی‌تواند مورد استدلال واقع شود ولی می‌تواند به عنوان مؤید این مطلب ذکر شود که آنچه مهم است و موضوعیت دارد مسأله لعب به آلات است.

ولی به نظر ما این روایت به هیچ عنوان نمی‌تواند به عنوان دلیل این مدعا باشد اولا سند این روایت ضعیف است؛ در بررسی سند روایت دو راوی مهمل وجود داشت که بررسی کردیم لذا از این جهت روایت ضعیف است و قابل استناد نیست. ثانیا هیچ عالمی به اطلاق این روایت فتوا نداده که از لعب نهی شود؛ یعنی اگر کسی با تسبیح بازی کند مورد نهی واقع نمی‌شود یا اینکه لعب با ریش و انواع بازی‌هایی که وجود دارد. پس مطلق لعب نمی‌تواند حرام باشد پس معنایش این است که لعب به شطرنج در این روایت مقصود است که در این صورت الف و لام اللعب به شطرنج می‌خورد یعنی مؤمن با شطرنج بازی نمی‌کند. در این صورت روایت محدود شده و لعب به شطرنج انصراف دارد به لعب به شطرنج با مراهنه چرا که متعارف در آن زمان بازی با شطرنج به همراه رهان بوده است.

ثالثا ظهور این روایت در کراهت است نه حرمت. مرحوم آیت الله العظمی خویی می‌فرماید ظهور این روایت در کراهت است. إنّ المؤمن یعنی اگر ایمان انسان قوی باشد این کار را نمی‌کند این مراتبی از ایمان است که اگر ایمان انسان قوی باشد، سراغ این بازی‌ها نمی‌رود.

ایشان می‌فرماید:«إنّ الروایه غریبه عمّا نحن فیه؛ فإنّ الظاهر منها أخذ عنوان المؤمن موضوعاً للإجتناب عن اللعب المطلق، و بما أنّه لا دلیل على حرمته على وجه الإطلاق حتّى اللعب بالید و الأصابع و اللحیه و السبحه و نحوها، فتکون الروایه إرشاداً إلى بیان شأن المؤمن من أنّه لا یناسبه الإشتغال بالأمور اللاغیه، فإنّها غیر مفیده له فی دینه و دنیاه[۱۴] لذا شأن مؤمن این است که این لعب را انجام ندهد.

به نظر ما فرمایش مرحوم خویی فرمایش درستی است همانطور که آیت الله سبحانی فرموده‌اند: «لسان الروایه التنزیه لا الحرمه».[۱۵] از روایت حرمت استفاده نمی‌شود. ایشان هم به درستی بیان کرده‌اند. لذا مجموعا از این روایت حرمت لعب با شطرنج به صورت مطلق و بدون مراهنه استفاده نمی‌شود؛ چون اولا سند روایت ضعیف است و ثانیا روایت ظهور در کراهت دارد و ثالثا انصراف به لعب با شطرنج با مراهنه دارد. شاید الآن لعب به شطرنج با مراهنه همراه نباشد ولی در آن زمان غالب مردم، شطرنج را با رهان بازی می‌کردند، همانطور که در لغت هم تمام لغویین در قمار مسأله رهان را مطرح کرده‌اند.

 


[۲] محمّد بن علیّ بن الحسین بن بابویه‌ : إمامیّ ثقه.
[۳] الخصال ‌۱ : ۲۶، ح۹۲٫
[۴] العطّار : مختلف فیه و هو إمامیّ ثقه ظاهراً.
[۵] محمّد بن یحیی العطّار : إمامیّ ثقه.
[۶] الآدمی : مختلف فیه و هو إمامیّ ثقه علی الأقوی.
[۷] مهمل.
[۸] الحسن بن محمّد الحضرمی‌ : إمامیّ ثقه.
[۹] عبد الله بن سنان مولى بنی هاشم‌ : إمامیّ ثقه.
[۱۰] الأنصاری : مهمل.
[۱۱] فی المصدر : سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(علیه السلام).
[۱۲] ای: غیر خالی الوقت.
[۱۳] وسائل الشیعه، الشیخ الحر العاملی، ج۱۷، ص۳۲۱، أبواب ما یکتسب به، باب۱۰۲، ح۱۱، ط آل البیت.. (هذه الروایه مسنده و ضعیفه؛ لوجود محمّد بن جعفر بن عقبه و عبد الواحد بن المختار فی سندها و هما مهملان)


🔴 آیت‌الله فقیهی:مدعیان نالایق پُست و مقام در جامعه دروغگو و ظالم هستند.

🔴 آیت‌الله فقیهی:مدعیان نالایق پُست و مقام در جامعه دروغگو و ظالم هستند.

🔹به گزارش ایکنا، آیت‌الله محسن فقیهی، استاد تفسیر حوزه علمیه ۱۱ مهرماه، در جلسه تفسیر خود در سخنانی با اشاره به آیات ۹۴ و ۹۵ سوره مبارکه بقره گفت: براساس این آیات، یهود و یهودیان می‌گفتند که آخرت و بهشت برای ما هست و دیگران سهمی از بهشت ندارند.
وی افزود: خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید به یهود بگو که اگر آخرت و بهشت برای شماست و اختصاص به شما دارد پس شما درخواست و آرزوی مرگ کنید زیرا دنیا پر از مشکلات است ولی در بهشت بهترین زندگی را خواهید داشت.

🔹فقیهی ادامه داد: خداوند در این آیه محاجه کرده که شما اگر واقعا راست می‌گویید که بهشت تنها و تنها برای شما هست پس چرا از مرگ می‌ترسید در حالی که از نشانه‌های ایمان آن است که انسان از مرگ نترسد.
فقیهی با بیان اینکه یهودیان به هیچ وجه تقاضای مرگ نمی‌کردند و از مرگ می‌ترسیدند چون می‌دانستند اعمال زشتی انجام داده‌اند، بیان کرد: این‌ها می‌دانند که در آخرت جایگاه خوبی ندارند لذا از مرگ هراسان هستند.

🔹این استاد تفسیر حوزه علمیه با بیان اینکه از این آیه معلوم می‌شود که خود یهودیان هم به آنچه می‌گفتند معتقد نبودند تصریح کرد: بعضی مواقع برخی افراد از علم و تقوای خود سخن می‌گویند در حالی که می‌دانند آن طور نیستند؛ یهودیان هم می‌دانستند که افراد خبیثی هستند ولی خود را از تمام مردم دنیا بهتر می‌دانند و تصور می‌کنند آخرت هم برای آن‌هاست و دلیل دروغگویی آنان هم این است که از مرگ می‌ترسند و تقاضای مرگ ندارند.
وی با بیان اینکه امام حسین(ع) در کربلا برای شهادت لحظه‌شماری می‌کرد و امام علی(ع) وقتی ضربت خورد فرمود فزت و رب الکعبه و اصحاب امام حسین(ع) مرگ را احلی من العسل می‌دانستند، بیان کرد: وقتی کسی مومن حقیقی باشد این گونه است بنابراین یکی از نشانه‌های سنجش ایمان افراد این است که ببینیم از مرگ می‌ترسد و یا اینکه ترسی ندارد.

🔹وی افزود: ادعای یهودیان در اینکه بهشت برای آنان است اعتقادی به حرف خود نداشتند و دروغ می‌گفتند و از مرگ هم می‌ترسیدند زیرا کارهای زشت و خبیثانه‌ای انجام داده‌اند و از کیفر اعمالشان می‌ترسند.

🔹فقیهی بیان کرد: کسانی که چنین ادعاهای دروغی دارند ظالم هستند؛ اصولا هر کسی را که ببینیم خود بزرگ‌بینی دارد و اهل دروغ است و خودش را فوق‌العاده و بالا می‌بیند و برای خودش احترام بیش از حد قائل است ظالم است.
وی با بیان اینکه این افراد دچار توهم هستند، تصریح کرد: اعتقاد معاد بالاترین ابزار برای تنظیم اعمال انسان است؛ اگر آخرتی نباشد انسان هر کاری را انجام می‌دهد ولی اگر اعتقادی باشد فرد به این باور است که پاداش اعمالش را می‌بیند.

🔹این استاد تفسیر حوزه علمیه با بیان اینکه اعتقاد به معاد از مهم‌ترین مسایلی است که مورد توجه برای ایمان انسان است اظهار کرد: کسانی که زندگیشان پاک است و با صفا زندگی کرده‌اند؛ کلاهی بر سر مردم نگذاشته و به مردم محبت و تواضع کرده و ظلم و اجحافی نکرده‌اند، ترس از مرگ ندارند ولی کسانی که خیلی از مرگ می‌ترسند افرادی هستند که خلاف زیادی در زندگی کرده‌اند.
فقیهی بیان کرد: کسانی که دروغ می‌گویند و ادعاهای باطلی در جامعه دارند جزء ظالمین هستند؛ ممکن است کسی بگوید من می‌خواهم از خودم تعریف کنم و بگویم من مجتهد و مرجع تقلید هستم؛ به دیگران چه ارتباطی دارد؟ یا مثلا من لیاقت ریاست جمهوری و فلان پست و … را دارم ولی اگر این ادعاها دروغ باشد نشانه ظالم بودن فرد است.

🔹این استاد حوزه علمیه افزود: روز قیامت سفره ما وابسته به اعمال امروز ماست؛ اگر مثلا نماز شب می‌خوانیم و یا ظلم و خلاف می‌کنیم همه این‌ها در سفره ما قرار می‌گیرد؛ اگر به کسی که قصد رفتن کربلا دارد کمک کنید و یا هر کار خیری انجام دهید آن را در قیامت می‌بینید؛ بنابراین از خدا بخواهیم سفره روز قیامت ما پر از خیرات و مبرات و کارهای خوب و خیر باشد.
yon.ir/lfqnU
🔻
@mohsenfaghihi



گزارش مراسم شهادت امام سجاد علیه السلام

⚫️ گزارش مراسم شهادت امام سجاد علیه السلام

🔹حجت الاسلام والمسلمین حسینی خراسانی: مدیون و بدهکار خانواده های شهدا هستیم

🔹نماینده خبرگان با بیان اینکه مدیون خانواده های شهدا هستیم، گفت: امروز به برکت انقلاب و دفاع مقدس جبهه مقاومت مقتدر تشکیل شده که تحت هدایت رهبر انقلاب حرکت می کنند.

🔹به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری رسا، حجت الاسلام والمسلمین سید احمد حسینی خراسانی نماینده مردم خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری امشب در مراسم عزاداری شب شهادت حضرت زین العابدین امام سجاد(ع) که در بیت آیت الله فقیهی برگزار شد، نقش امام سجاد(ع) را در زنده نگه داشتن جریان عاشورا بی بدیل دانست و گفت: حضرت با برنامه دقیق خود عاشورا را در تاریخ ماندگار کردند و اجازه ندادند که دشمنان پیام این قیام را از بین ببرند.

🔹وی افزود: تمام هم و غم امام سجاد(ع) و تلاش حضرت تا زمانی که زنده بودند این بود که پیام قیام سیدالشهدا(ع) را به گوش همگان برسانند تا در تاریخ ماندگار شود، تمام برنامه های حضرت در راستای نشر و زنده نگه داشتن عاشورا بود.

🔹عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان این که نماز، دیدارها، سخنان و تمام زندگی امام سجاد(ع) حسینی بود، اظهار داشت: نگین انگشتر امام سجاد(ع) حسین بود تا همواره به سیدالشهدا(ع) توجه داشته باشد، حتی گریه های حضرت نیز برای نشر معارف عاشورا و قیام سیدالشهدا(ع) بود.

🔹وی با تأکید بر لزوم توجه به دستاوردهای عظیم دفاع مقدس ادامه داد: وقتی رژیم منحوس بعثی ایران اسلامی را مورد حمله و تجاوز قرار داد، به فاصله ۴ ساعت خلبانان با غیرت ایرانی که تجربه جنگ این چنینی نداشتند، از سر غیرت به پرواز در آمدند و ضرب شست محکمی به بعث عراق که مورد حمایت قدرت های شیطانی بود نشان دادند.

🔹حجت الاسلام والمسلمین حسینی خراسانی با بیان این که نباید خانواده ها و یادگاران شهدا را فراموش کنیم، ابراز داشت: امروز به برکت انقلاب اسلامی و دفاع مقدس جبهه مقاومت مقتدر تشکیل شده که تحت هدایت رهبر انقلاب حرکت می کنند.

🔹وی عنوان کرد: بازماندگان مجاهدانی که برای یاری دین خدا و انقلاب خون دادند باید برای همه ملت عزیز باشند، ما به خانواده های شهیدان مدیون و بدهکار آنان هستیم.
اینم لینک گزارش جلسه سخنرانی مراسم

http://rasanews.ir/fa/news/621640

@mohsenfaghihi